RIJWIELEN 28.50 IS =j C.C.BEN DER Sanatogen Speciaal in fijne Pelterijen, I II' Mtrlntt 136, Reuzen Opruiming BAKSTEEN Jr., Leuvehaven 39, Rotterdam. -■li 1^ Soirée Amusante s-cris ABDIJSIROOP.' WAARSCHUWING. St. Jacobstraat (Rotterdam). d. LINDEN Gzn., Oli&n, Verfwaren, Vernissen, Drogerijen en Aanverwante artikelen. Fa. J. rijwielen f/» B.P. magneet n veerentSe fork 1 450.-. F. DEE |l P. WEIJ ER, Nog slechts korten tijd DE GOEDKOOPE WINKEL. SOL Co. - Rotterdam o. 13409. Zaferdag 31 Februari 1914. 53e Jaargang. £Tï ©-0--WS- ©3a. -^d.Trexteaatio"blsLcL tooi <3-©\a.cLe« exx OascLstr elseaa. Tweede Blad. GOUDA KLEIWEG 92 Turfmarkt 130—132. GOUDA, Wearwell Rijwielen zijn zoel, sierlijk eo laag ia prijs. ADR. DE GBOOT. Kleiweg 79, GOUDA. Westhaven. Pain Expeller, Thermogène watten. „II A T O", GOUDA. Heeft voorradig D. d. VAN OS, PIAMINO'5, ORGELS, MIGNON- EM 5ALOM VLEUG ELS. PIANOLA - PIANO'S, ORCHESTRELLES. 7f- h e?5 - Nieuwe Schouwburg - Gouda. Landliche Konzertprobe Oude en Moderne Dansen Aambeien. Kleiweg No. 1, boek Turfmarkt. BUITEN SYNDICAAT PORTLAND-CEMENT „THE GOOD HOPE". Nieuwehaven 53 N.Z. Telefoon 4343. "Verschijnt dagelijks behalve Zon- en Feestdagen. Telefoon Interc. 82. Uitgevers A. BRINKMAN EN ZOON. Telefoon Interc. 82. ?£it ons tfarlament. OIS BEUNG BIJ IET BHD lil INBIE. fijn g-elakt en gebiesd, nikkelen roestvrije wielen, kogelfreehwifl, stuur met dubbele remmen, stalen ketting1, prachtzadel met nikkelen veeren, Engelsche pedalen, BESTE BAi\ IJEIM. 2 jaar prima garantie. HOOFDDEPOT VOOR NEDERLAND: (Extra korting voor den handel). 40 OAO VElt TH EFUA AII ZIJN Ook op termijnbetaling. 40 HANDEL IN: Beleefd Aanbevelend. v/h BAKSTEEN en KUSTERS. Telefoon KJ105. Onbetwistbaar het beste en goedkoopste potorrijwie). AGENT Prijscouranten gratis. IMPORTEURS GEBR. SIEBOL, Amsterdam. APOTHEKER Telefoon 29% Geneeskundige Inrichting Admiraliteittikade 78, Rotterdam. VWF" Speciale behandeling van borst-, maag- en zenuwziekten, rhenmatiek, huid, nier- en Maag ziekten, vrguwenziekten enz. Spreekuur: 12 Dinsdags en Vrijdags 102 o. LANGE TIENDEWEG 27, Teleph. 313. BLA.UWE DRUIVEN, Ananassen, Californisclie Tafelperen en Appelen, Kaapsche Pruimen en Perziken, Navels, (Sinaasappel zonder pitten) Mandarijnen, Bananen, Tomaten, Kastanjes, Nooten, kistjes N ijgen, enz. enz. Bekroond te Parijs met-v GOUDEN MEDAILLE en EEREKRUIS Kunsttanden vanaf f 1.— per geheel gebit v. af ƒ25.m. gar. Volg. Amer. syst. met en zonder gehemelteplaat. Heele gebitten zonder veeren. Behandeling beslist ptynloos. Med. Dentist 20 le Rott. Speciale Inrichting voor Kunsttanden en Gebitten VHrkeen MerlraosM 144, Rotterdam, (hoek Goudschesingel). Spreek uren v. 9—4, 'sav. 79. \j(* o o i i o ij cr o o o o o i) i o Q ^goocooooooQoooQnonooonog^^ i O HOFLEVER ANCIE AMSTERDAM, LEIDEN. HROTTERDAM^H I' %onooooooooooopooonoogowj;^ *«!R9SS!^^ O*0*0«0«0 •0*0 •0*0*0*0*0*v*ö**J*0*0*0«0«0*C*0*(*0*C*C<»0»0*ö*0*0* ZATERDAG 28 FEBRUARI 1914 te geven door Het Delftsche Studenten Strijkorir „DE HOOGE Q" met medewerking van een aantal dames- en heeren-dillettanten. Uitgevoerd worden o.a. Vermakelijk Zangspel door den heer B. Stebnfjxd dansleeraar te Gonda en eenige zijner leerlingen. ■W" De medewerking van alle uit voerenden geschiedt geheelbeiangeloos De opbrengst van dezen avond komt ten bate van de actie der Vrnzinniven in het district Gouda. Toegangsprijzen:Loge f2.50,Stal- les f 1.65, Baicon f 1—, Galerij f 0.40- Leden der Sociëteit O. G. f 2.—f 1.25' f 0.75 eh f 0.40. Kaartverkoop bij de hrma A. Baisi - MAN Zoon, Jtfarkt 31, GoudaX Plaatsbespreking vanaf 24 Febr! van 10—12 en van 2—4 aan de Sociëteit. Aanvang 8 uur precies. Bureau open 7 u. JW Na afloop EXTRA BOOT naar Waddlnxveen en Boskoop. Te flink KOOP of te HUUR een soiled met Tuin, Gouwe 100. Te bevragen bij Notaris PITLO en den bewoner. Apotheker, 'GOUWE 135 De Mambeienmalf van Apothe ker 1KOOIY1 geneest spoedig in- en uitwendige, bloedende en blinde Aam beien. Het jeuken bedaart spoedig. Prijs per potje 50 ct. 12 "Verkrijgbaar te Gouda bij ANTON COOPS, Fa. WOLFF Co.te Rot terdam bij E. VAN SANTEN KOLFF, Korte Hoofdsteeg 3. Portret van den Heer P. WOLTEiiS. acht Uw kwaal niet te licht, bedenkt dat gij uit U w Influenza de ernstigste borstziekte kunt overhouden, indien gij niet onmiddellijk het éénig juiste geneesmiddel gebiuikt, dat Uw in fluenza geneest en verdere gevolgen voorkomt. Dat onfeilbare middel is do wondervolle ABD IJ SIROOP, Klooster Sancta Paulo, welke reeds duizenden genezen heeft van In fluenza, PJeuris, Bronchitis, Slijm en kinkhoest, de hevigste verkoud heid, den hardnekkigsten hoest, Asthma en alle borst-, keel- longaandoening, en tering voorkomt. Leest de onderstaande ver klaring De Heer P. Wolterslandbouwer, wonende Yseldijknr. 5te Westervoort (Geld.), verklaart „De influenza greep mij aan en ik voelde mjj als lam geslagen. Voortdurend moest ik hoesten, de slijm zat mij vast op de borst en wilde maar niet loskomen, waardoor het hoesten dubbel pynlijk werd. Overal had ik pyn, vooral in mijn armen en beenen, en ik voelde mij allerellendigst. Niets hielp mij, totdat ik do ABDJJSIROOP, Klooster Sancta Paulo, gebruikte. Dadelijk kwam de slijm gemak kelijk los, verminderde het hoesten en gevoelde ik mij met den dag beter worden. Toen ik de flacon ABDIJSIROOP, gekocht by den winkelier W. H. Willemsen, alhier, op gebruikt had, was ik geheel en al hersteld, was de moeheid in mjjn ledematdn totaal verdwenen, en kon ik weer aan den arbeid gaan. Ik heb uit mijn influenza niets over gehouden, wel een bewijs, dat de ABDIJSIROOP, Klooster Sancta Paulo, een onovertroffen middel is tegen influenza. werkt borstversterkend, siekteklemdoodend en schaadt nimmer. Prij» per flacon v»n 830 gram F l.—j nui 650 grtm F 2.— en van 1000 gram F 8.50- Kiackt rooden band met handteekeuing van I. 1- AKKER, botterdam Vetknjgbaar bij alle drogiates en meeste apotheker^ a Druk van A. BRINKMAN ZOON Gonda, - IN - SPOTKOOPJES. - ZIE DE ETALAGE. Niettegenstaande de dezer dagen verspreide mis leidende berichten, wordt het Cement van bovengenoemd merk door ons tot concurreerenden prijs doorgeleverd. Tevens in lossing: 300.000 KILO van het prima If' f dat op alle officieel® keur, tot prijzen beneden iedere concurrentie door ons geleverd wordt. Uitslagen der proefnemingen van het Proefstation KONING BIEN- FAIT, gedaan ten behoeve van het Departement van Koloniën, voor de leveringen aan de Havenwerken te Soerabaya, ter inzage. 80 GOUDSCHE COURANT. PRIJS VAN HET ABONNEMENT: Per kwartaalf 1.25 Idem franco per post. 1.50 Met Geïllustreerd Zondagsblad,1.50 Idem franco per post1. 90 Abonnementen worden dagelijks aangenomen aan ons Bureau: Markt 31, by onze Agenten, den Boekhandel en de Postkantoren. SKLtSPERA »2 PRIJS DER ADVERTE.NTIËN: Van 1—5 gewone regels met bewijsnummerf 0.55 Elke regel meerf 0.10 By drie achtereenvolgende plaatsingen worden defce tegen twee berekend. Dienstaanbiedingen per plaatsing van 15 regels f0.35 by vooruit betaling elke regel meer 6 ets. Reclames f 025 per regel. Groote letters en randen naar plaatsruimte. EERSTE KAMER. Het politiek debat. De Eerste Kamer heeft werk ge naakt van het algemeen debat over de Staatsbegrooting. Een in de pers verspreid gerucht, dat de Senaat zich met den Franschen slag van de be grooting zou afmaken, om haar zus tor-Kamer een „gentle hint" te geven Voor een sneller tempo, was blijkbaar niet juist. De Katholieken zonden selfs vier woordvoerders in 't veld en de beide socialistische Senatoren gaven uitgebreide politieke beschou wingen ten beste, beide vulmineereud in een waarschuwing aan het colle ge, waarvan zij deel uitmaken, om rich niet te verzetten tegen den volks wil, zooals deze zich bij de algemee- ïe verkiezingen heeft geuit en waar- ■ee de Regeering ernstig wil reke- llng houden. Zijn deze politieke beschouwingen Va tweede instantie noodig Men kan er Vwtachillend over denken. De Eer ste Kamer kon als een hof van cas satie alleen bij inkomende voorstellen die daartoe aanleiding geven, alge- e beschouwingen ten beste ge- edoch, zij doet zulks niet en grijpt iedere Ötaatsbegrooting gretig •san, om ook harerzijds dw staatkun dige vragen van den dag met (en vaak over de hoofden der) iiegeering ~an alle kanten te belichten; hetgeen •en simpele herhaling in beknopter irmaat van het November-debat der _*"weede Kamer zou worden; ware t Biet, dat de minderheid in de Kamer tan honderd hier, in de Kamer van vijftig, meerderheid is en dus de macht heeft, aan Regeering en Ke- flMringsp&rtijen haar wil opteleggen. Doet zij goed, doet zij verstandig, jtoanneer zij van deze, haar macht, gebruik maakt? De heer Polak, die een nieuw en frisch geluid in deze omgeving liet kooren, beantwoordde deze vraag ont kennend en ook andere sprekers van Rechts, waren voorzichtiger in het bepalen van hun houding dan de keeren van der Biesen en Regout. De •ocialistische Friesche afgevaardigde Itag fel dea heer van der Biesen Hjf, diens „sjacherpolitiek" (in zake kiesrecht en politiek) verwerpende als onzedelijkEn de luimige Noord. brabanter, tegen wien allee gericht waa, zat toen rustig in de koffiekamer aan den grooten ronden tafel, die voor de hongerigen al heel vroeg gedekt wordt en hij dacht er niet aan om zijn kadetje voor den socialistischen aan- ▼al in den steek te laten Sprak een ander, Roomsch, lid, de keer Reekers, van opzweeping en Jrisleiding van het volk bij de jong- rie verkiezingen de heer de Boer kwam hiertegen fijntjes op door den «matoren in herinnering te brengen, dat dergelijke felle taai op verkie zingsmeetings reeds lang, maar in de Btaten-Generaal nog niet ingeburgerd *as. Het gaat trouwens een beetje «al met die verontwaardiging over den verkiezingsstrijd en de beoordee- fo* van haar uitslag; dat de strijd ▼an Links onbehoorlijker werd ge- ~d dan van Rechts is wel be- A, maar niet bewezen, zelfs niet emelijk gemaakt en wat de beoor- ag aangaat, wat moet men er van en, wanneer men den een hoort dat de verkiezing geheel be recht werd door de Tariefwet (de eer HovyJ, terwijl coalitiegenoot mr. -Iers zegt, dat uit den uitslag niet worden afgeleid, dat het volk te- m de Tariefwet was? De twee antirevolutionaire speeches |ggl deheeren Hovyen Franssen kon- m het gemis van een rede van dr. Mfer allerminst vergoeden. Deheei Jwy, die veel voor beëindiging van *0 schoolstrijd gevoelt, zei alvast, hij tegen Staatspensioen was, om- kt de verzekering-Talma veel mooie» en de heer Franssen, die wel ob jectie! üe voorstellen uer negeering zou oordeeieu, vond t noodig nu reeds te doen uitkomen, dat net Ka binet met verwachten mag, dat ,,wij op aiies ja en amen zullen zeggen. Nu, het Kabinet zai dat neusch niet verwachten van ue partij van dr. KuyperI De heer de Vos van öteenwijk, een der typisch-ouderwetsehe leden van den oenaat, bestreed nu reeds bij voorbaat scherp de aangekondigde verscherping van de successie-beias- ting in de rechte lijn, welke z.i. met minder dan immoreel, oneconomiscn en in strijd met de belangen van hel gezin is. Het was om even te nilen, maar gelukkig zal de Kegeering haar plannen met schieten laten door de zen aanval en hoorden wij integen deel van den Minister van Financien de aankondiging, dat hij voornemens de ontduiking der successiebelas ting door schenkingen bij leven tegen te gaan, door een belasting op der gelijke schenkingen, geen eenvoudige zaak voorwaar, doch eene zeer sym pathieke, daar moeilijk een antipathie ker bedrijï is te bedenken dan deze belasting-ontduiking door meestal zeei gegoede lieden. Ook uit de overige mededeedingen van den Financiën-mmister kreeg men den indruk, dat de heer Bertling de zaken duchtig aanpakt on doorzet, en dtt vergoedt veei; oratorisch staat de ze bewindsman nog altijd niet hoog, al spreekt hij vrij gemakkelijk voor de vuist weg. Eu daarbij komt, dat nij altijd bij zulke debatten gehandi capt is, doordat de Premier hem on middellijk vooralgaat en na diens groote redeneermg in den regel de aandacht voor puur-financieele be schouwingen vrijwel weg is. Dit laatste was ditmaal weer sterke mate het gevjjd en geen won der, na de rede van minister Cort d. Linden, welke zoo mogelijk op nog hooger peil stond en daar door nog grooter indruk maakte dan bij het algemeen debat in de andere Kamer. Het was weer oen rede in groot formaat, oen uiteenzetting van eene overtuiging, die door iakleeding, in houd en wijze van voordragen groo ten indruk moet maken zêlts op den felsten tegenstanders. De heer ltegout bijv. zal zichzelf wel afgevraagd heb ben of zijn wijze van optreden wel de meeet juiste was, toen hij door 'den Minister beantwoord werd» waar bij deze, na een schitterende weer legging van diens argumenten, de hoop uitsprak, dat mr. Regout, niet- tegenstaajide diens verklaring, dat bij tegen zou stemmen, alsnog zijn stem aan het w.o. ouderdomsrente zou ge ven, indien hij bij de behandeling van dat voorstel tot een andere meening mocht komen. v De Premier heeft nog eens betoogd hoe zijn kabinet geboren werd in ex ceptioneel© omstandigheden en hoe daardoor buiten de partijgroepeeering om, contact gezocht werd roet het volk. Hij heeft op schitterende wijze bewezen, hoe algemeen kieerecht wel ter dege is een wensch, die leeft on der het volk, zoo goed ter Reoht^- zijde als Links, waar men 't openlijk in zijn programs schreef, en niet zon der reden herinnerd aan gevallen, waarin de publieke opinie baar wü aan de partijen opl^de (afschaffing van de slavernij in Amerika, van de graanrechten onder Sir Robert in Engeland) en hoezeer is h« zich sindsdien in meerdere mate be- wuet geworden, waardoor het gezag wil uitoefenen over zaken van staats beleid. Weinig gewaagd nnk de voorspelling, dat, algemeen^ kiesrecht thans mielukk«, het binnen weinige jaren op a 11 e programma's zal staan en is t ook niet typisch, dat men nergens, waar Set A. K. eenmaal is ingevoerd, er aan denkt, erop terng te komen. De vrede in den lande zal door A. K. zeker bevorderd wordcnli zich uitgesloten gevoelen ""f11" of economische redenen en bet gezag der wet zal versterkt worden door Peel volk klonk dan ocht het het besef, dat allen aan de totstandko ming der wetten meewerken. Ziehier slechts enkele grepen uit 's Minister s rede. Wie haar geheel ge nieten wil, leze de „Handelingen eigenlijk moest iedereen het uitspre ken van zulk een rede kunnen aan hoor en. Doch niet iedereen is zoo gelukkig als de schrijver dezer rege len 1 Hoofdzaak was het duel tusschen mr. Treub en mr. Regout. De rede vau den arbeidamiuister kon uiteraard geen monumentale speech worden genoemd over sociale wetge ving in het algemeen. Trouwens, de heer Treub is geen orateur als mr. Kegout, die, steeds met glacé-hand schoenen aan de vingeren en een al- leraimabel8ten glimlach om de lippen zijn tegenstander op de allervriende lijkste wijze te lijt gaat, de politiek- vinuigete critiek uitoefent met een air van bonhomie en diepen afkeer van de... politiek en daarbij steeds oen woordenstroom te zijner beschikking heelt, welke het aanhooren veraan genaamt en den vluchtigen toehoorder of lezer gemakkelijk meesleept. Heel anders is de heer Treub. Oók een „goed" spreker, natuurlijk, en een knap man; daarvoor is hij óok een Treu b. Maar hij is daarbij de za* kelijke wekker, die mooie zinswendin gen en uitdrukkingen versmaadt eenvoudig weg zijn eigen zaak verde digt, recht op zijn bestrijders afgaat, hen waarlijk niet spaari, maar die toch. altijd den indruk wekt van uitslui tend op zakelijke motieven tot zijn rneening te zijn gekomen en min of meer maling" heeft aan politieke en persoonlijke consideration. Men voelt, Treub hoorende, dat daar ie mand aan het. woord is, die zelfver trouwen heeft zonder zelfingenomen heid, die stAAt voor zijn taak en die kleine, persoonlijke critiek liefst ne geert en anders even onder den voet loopt. Een voorbeeld: mr. Regout had, ook alweer met het vriendelijkste ge zicht van de wereld gezegd, dat mr. Treub te knap was; zijn geleerd heid zat hem in den weg en daar om zou hij heusch geen practischer, minder omslachtige wetten maken dan zijn voorganger, de heer Talma. Hoor nu, hoe mr. Treub zulke cri tiek aanpakt: Van vernietiging en. vermoording van Talma's wetten (hem door mr. Regout ten laste gelegd) was geen sprake; alleen de Raden wet ging er aan en tegen deze wet had den zelfs Talma's naaste vrienden (prof. Woltjer, prof. van den Bergen de heer Hovy) ernstige bezwaren ge had, zoodat men mag aannemen, dat wet alleen aanvaard was om Talma's wetten niet alle in gevaar te brengen. Wat nu die geleerdheid van den Minister betreft, zoo iets moest een man als mr. Regout toch bene den zijn waardigheid achten en on middellijk daarop laat dan Z.Exc. het bewijs volgen, hoe weinig hij slechts Kamergeleerde en hoezeer hij man van de practijk is: de uiteenzetting van zijn plannen in de Tweede Ka mer had slechts bedoeld de mannen der practijk uit hun tent te lokken en dit is gelukt, zoodat de Minister nu reeds in uitzicht kon stellen de medewerking van de groote werkge vers (waarlijk niet zijn naaste poli tieke vrienden!) en van de doktoren, welke laatste onmisbaar is. voor de uitvoering eener Ziektewet mèt ge- neeekuadige behandeling. Men zou 200 zeggen, dat dit er uit ziet, dat de ontwerpen-Treub zich heel wat be ter bij het leven zulten aansluiten dan de wetten-Talma, waarvoor ei- nenliik niemand gevoelde, de arbei ders niet, de werkgevers niet en de medici niet. Schitterend geslaagd was het ver- Minister tegen de be- velgeos de wet de eerste reute moest worden uitgekeerd;ook minister i'alma had hierop aangedrongen. En eer het tegendeel bleek: Ml October üoort üe Minister hoe hoog het aan tal aanvragen oploopt, pl.m. 94.U0U, reeds den 82en October schrijft de Minister aanlHkKijksverzekeringsbank dat de opgaven vier tusschoupersouen wel eenigszins ermiseh mogen onder zocht worden, daar zij geldelijk belang hebben bij het opdrijven van hot aan tal aanvragen. A bon entendeur En moeht mr. Regout meenen, dat (le lalsarissen gerust konden zijn na s Minister s verklaring, dat een een maal toogekende rente niet kan wor den ingetrokken, zoo wees mr. Treub er op, dat de falsarissen aan sprakelijk blijven volgens de wet eu hij voegde er aan toe, dat met kracht daartegen zal wordeu opgetreden, om dat het een schandaal 4was, zooals sommige verklaringen zijn opgesteld. En ton slotte de kansen. Minister Treub's wijzigiugsoutwer- pen (het noodwetje betredende art. dt>9 is reeds bij de Kamer; zijn reeds in eerste lezing gereed, gaan tegen April naar den Raad van ötate en zullen de Kamer nog in dit zitting jaar bereiken. Dan wordt het zei de Minister openhartig een quaee- tie van willen of niet-willen en hij herinnerde hierbij aan de snelhoid, waarmee Coliju s militiewet werd af gedaan. Voorjaar 1915 kan de Twee de Kamer de sociale ontwerpen be handelen en dan is het woord ttau. de Eerste Kamer. Natuurlijk waag de de Minister zich niet aan eer voorspelling. Hlechtfl sprak hij de hoop uit, dat dit college de voorstel len zakelijk, los van do politiek (dus juist in den geest van mr .Regout!) zou behandelen en mochten de wetten het Staatsblad dan niet bereiken, dan zou de Minister, wiens Ministe rieels levensdraad daarmee afgesne den zou zijn, steeds indachtig zijn geweest aan den bekenden regel tais oe quo doit, advienne que pour ra Wij herhalen, na deze indruk wek kende redevoering te hebben aange hoord, wat wij reeds vroeger te de zer plaatse schreven: we moeten het eerst zien, vóór we het gelooven, dat de Eerete Kamer van haar nu merieke macht gebruik zal maken om den gevreeaden stap te wagen. Mr. Regout heeft in zijn repliek ge tracht te redden, wat te redden viel. Het viel niet mee. Twee punten, die indruk bedoelden te makon, de hou ding van mr. Treub tegen de Rech terzijde en „haar" wetten en de fi nancieele quaestie, die tot uitstel van Treub's plannen moest leiden, werden door den Premier nog even kort en krachtig beantwoord. Hoe kon er sprake zijn van beleediging en kren king van de Rechterzijde in den ge- dachtengang van mr. Regout (voor wie de sociale wetten immers bui ten de politiek, liggen), wanneer men die wetten wil verbeteren? En wat de financieele zijde van hot vraag stuk betreft, art. 369 gaat door en deed nu mr. Treub niets anders dan invoeren van Talma's wetten, he>t zou evenveel, zoo niet méér millioenen kosten. De algemeene beschouwingen zijn geBindigd. De Regeering is belang rijk versterkt uit dezen kamp te voorschijn getreden. Er is reden om moed te houden I weer van den Minister tegen de wering dat hij het misbruik van art. 869 eigenlijk in de hand zou hebben gewerkt door op een met nauwkeu rig onderzoek der ingekomen aanvra ge onvereenigbaren apoed aan te dringen. Daar was nu letterlijk n I e t a van waar; alles moest klaar zijn vóór 9 Deoember 1913 (datum waarop De onlangs medegedeelde cijfers, :n verband met onze directe en indirecte belangen bij Indië, hebben de aandacht getrokken en zijn de aanleiding ge worden, dat bij menigeen, meer dan tot dusver, is op den voorgrond ge treden de vraag: zgn deze belangen vpilig of moet gevaar voor benadee ling dier belangen worden geducht, en, zoo ja, van welken kant dreigt het gevaar? Bij het stellen van die en dergelijke vragen wordt dan gedacht ©enerzijds aan de onrust, eenige maanden gele den gewekt door de beweging onder de inlandsche bevolking, anderzijds aan de mogelijkheid van eene over weldiging van een deel van ons kolo niaal bezit door een vreemden vijand. De beweging onder de inlandsche bevolking, voor zoover die voortspruit uit den drang naar ontwikkeling, zoo wel geestelyke als economische, vindt haar oorsprong in de evolutie der flnenschheid in het algemedn, en het zou een slechte regeering zyn, die dit niet begrijpende, tegen het zich overal openbarende verschijnsel zou ingaan. Een dergelijke politiek zou de positie van het Nederlandsch gezag in Indië zwak maken, terwijl daarentegen de bevordering door ontluikende bewe ging, mits geleid in goede banen, slechts kan strekken om den band tusschen moederland en koloniën, tus schen Nederland en zijn anderdanen in Azië hechter te maken, omdat daar door ook bij de inlandsche bevolking van onze Oost het gevoel zal worden gewekt, dat de belangen van Neder land en Indië zijn gemeenschappelijke belangen, en dat een vnand van hot Nederlandsche gezag in Indië zou zijn een gemeenschappelijke vijand. Om aan te toonen dat de verwach ting, dat door wijs bestuur ook hier een gevoel van vertrouwen wordt ge wekt, op werkelijkheid berust, kan als Jöftgste voorbeeld worden aangevoerd, dat de laatste, lang voor onverzoenlijk gehouden vyanden van het Nederland sche gouvernement, de Atjeërs, thans ook tot hot inzicht zijn gekomen, dat zy er nu heel wat beter aan toe zijn, dan toon zn aan de willekeur van hun eigen hoofden en priesters waren over geleverd. Als het de inlandsche bevolking onder het Nederlandsch bestuur wel gaat, behoeft oen vreemdo overwel diger, wie hij ook zij, er niet op te rekenen, dat hij bij die bevolking steun zal vinden. En het allerminst zou dit het geval zijn indien de veroverende mogendheid China of Japan ware, omdat de inlandsche bevolking van onzen archipel de Chineezen in ieder opzicht wantrouwt. En nu het gevaar van buitonaf. Onzo .Oost is altijd een begeerlijk bezit ge weest voor iedere naar koloniën, als expansie-middel, als afzetgebied Voor handel en industrie, dorstende mogend heid. Dat de Europeesche grootmachten desondanks de handen van onze kolo niën tot nu toe hebben afgehouden, wordt gewoonlijk toegeschreven aan het feit, dat zij, de een de ander een zoo kostelijk bezit niet gunnende, el kander in bedwang hebben gehouden. Maar aangenomen, dat deze veronder stelling juist is, en dat de verhouding, waardoor het evenwicht werd bewaard, onveranderd voortduurt, en bovendien de gelegenheid tot vrije mededingen, die wij in lndio voor andere nationa liteiten openstellen, onze positie ver sterkt, dan is hierin toch niet meer te zien een reden voor volkomen ge rustheid. Immers er dient thans met een nieuwen, zeer belangrijken factor te worden rekening gehouden. In het verre Oosten zijn de omstandigheden veranderd. In de laatste halve eeuw, Binds de westersche beschaving haar intrede deed in Japan, heeft dit land zich merkwaardig snel ontwikkeld. I)e overwinningen, door Japan behaald eerst op China en daarna op Rusland, leverden daarvan het bewijs. Vooral het laatste succes was van groote be- teekenis. De bekende redeneering der Japanners na den Russischen oorlog: „de Russchen hebben Napoleon, den overheerscher van het Westen, ver slagen en wy versloegen de Russen, dus zijn wij ook den anderen wes tersche volken de baas", moge naïef klinken, toch twijfelt niemand er aan,

Streekarchief Midden-Holland Kranten

Goudsche Courant | 1914 | | pagina 3