LEIEITIItl l Adverteert in dit Blad. L. Vijl ZEVENHOVEN 1OE JONG, Sponrwegstraat, Gouda Advertentien in andere bladen Zoowel des avonds als overdag gemakkelijk te berijden. „HET WORLDS RECORD ORGEL" TELEFUNKEN 20/3 bELFRITE "VALET" GOUDSCHE COURANT - ZATERDAG 9 JAN. 1926 - TWEEDE BLAD flink Pakhuis Gevestigd RADIO L ING. Vereen, van Vrijz. Hervormden ii Mi Algem. Leesbibliotheek P. BERKEN30SCH HiHiitri JET HOEDE HUIS" Het radiotoestel dat in alle opzichten voldoet. Electro technischbureau J. F. W. TURiON NIC. v. d. HEIJDEN PROTOS (Elmo) STOFZUIGERS yCHEVROLET .OL1EFABEIEKE1T CALVÉ-DELTT» De kracht terug de levenslust terug 1 de Sanguinoses GOUDSCHE COURANT Markt 3I< Gelden bescl Hlkbia ar A TitoSlnop Veihgheidsscheermea Comité Watersnood Gouda- Gemeenteraad van Gouda. TE HUUR GEVBAAGD met bovenwoning of ieder afzonderlijk. Liefst centrum. Brieven onder no. 54. Bureau Goudache Courant 10 Ir. A. VAN DER STOK zal op VRIJDAGAVOND, 15 JANUARI, dea avonds ten tuur, in de groöte zaal der REÜNIE aan de Oosthaven, een lezing houden met het onderwerp: EEN RADIO PRAATJE. Hierbij worden tevens demonstraties gegeven. Introductiekaarten zyn voor belang stellenden verkrijgbaar by de Vertegenwoordigers voor Gouda en Omstreken der Ned. Seinfcoestellen-Fabriek te Hilversum, de Firma VAN BERKEL WEURMAN, KLEIWEG 9, GOUDA. 59 20 Qtdlpl. Kraamverzorgster, ft Peperstraat 78. Gouda. Afd. GOUDA. ILEZING op MAANDAG 11 JANUARI a.s. de avonds 8lA uur, in de Groote Zaal der Soc. de „Réjinie", Ooathaven, door Do. O. W«stml|se van Drachten. Onderwerp NU DE STOFWOLK ALLANG WEER IS WEGGETROKKEN Leden hebben met een huisgenoot(e) vrije toegang. Entrée voor niet-ledenZaal 0.25, Ga lerij 0.10 per persoon. 50 20 HET BESTUUR. H iiuu BURGEM. MARTENSSINGEL Vergaderzalen te huur 57 8 Prima conaumptie Piano-muziek De Ondernemer H. MULLER Oroenendaal 24 Oouda. 2800 doelen. Steeds de nieuwste boeken aanwezig. 52 i0 KLEIWEG 91 TELEF. 317 Vraagt inlichtingen en demonstratie aan het 64 M L. Tiandeweg 24 - GOUDA - Tal. Ho. 326. staat hoog in kwaliteit, en is onbetwistbaar het voordeel igste in prijs, van de Neder land sche Orgelhandei 225, 245, 310, ƒ325, 345 en het 6-spels „KiUNISTSiPEXX>RGEL" met 20 regis ters 476. Dit orgel heeft drie harpen, picolo en schalmei. „DE WORLDS RECORD BIJOU" is een spreekmachine van bijzonder klankgehalte en kost in luxe kast 75. Elk instrumen in massief eiken. Vraagt foto. ROEZBMSINGEL 176. «51-32 ROTTERDAM. i FABRIKAAT SIEMENS—SCHUCKERT. M M Vraagt Uwen lavaranelar PIT mark. PRODUCT GENERAL MOTORS Ben elegant uiterlijk en een gemakkelijke bediening maken de Chevrolet tot een wagen die bij uitstek geschikt is om door dames zelf bereden te worden. Alle commando-organen zijn direct onder het bereik en vereischcn evenals de pedalen bij het bedienen niet de minste krachtsinspanning. Dank zij de buitengewoon soepele stuurin richting en motor, is de Chevrolet zelfs in het drukste verkeer, zeer gemakkelijk te besturen, terwijl hij op den weg uiterst vast ligt hetgeen aan de stabiliteit van de geheele constructie kan worden toegeschreven. Deze wagen die door meer dan 2.000.000 automobilisten boven anderen wordt verkozen, zal ook de uitverkoren auto der dames zijn. Er zij" redenen te over waarom gij een Chevrolet zoudt koopen. SEDAN. 5 plaatten, 4 portieren, f2650.- COACH, S plaataen, 2 portieren, f2405- De prijzen zijn franco Amsterdam. Bezichtigt de NIEUWE CHEVROLET bij ELEGANT PRIMA KWALITEIT ECONOMISCH ntóuw zuiver plAn.len.vctO een bf-AAdvel tij .ixiinemenbhel^ in plaats vatl-o boter en reutel in alle reccplcn. f 0,65 per lableb van Vz Kg nebto# Zóó voelt gij u, na een trouw en geregeld gebruik der Sanguinoee. Honder den in ons vaderland en daarbuiten hadden reeds lang de hoop opgegeven om zich nog ooit weer volmaakt wel te voelen en meenden dat er geen redding meer voor hen was, totdat zij kennis maakten met en nu zyn zy zoo krachtig als ooit, en overvloeiende van levenslust. De pijnen zyn geweken, de bleeke kleur is weg, de zwakheid overwonnen, de eetlust terug; de slaap diiep en versterkend geworden. Het gansche zenuwgestel is versterkt, het leven is nu een lust en een blijd-schap Wilt ge u ook zoo voelen? Dan, grijp naar „het" middel dat u een zeker succes belooft! Gebruik eens geregeld eiken morgen en eiken avond één eetlepel SANGUINOSE! Want na slechts eenigen tyd die kuur gevolgd te hebben, begint gy u al heel anders te gevoelen! Uw spieren, uw zenuwen, uw bloed wordt vernieuwd; er komt weer „stoom dn de machine"; de pijnen wijken, uwe jeugd keert terug; gij wordt geheel verjongd en versterkt: kortom, het gansche leven krygt een ander aanzien! Prys per fl. 2.—, 6 fl. 11.—12 fl. 21.—. Verkrijgbaar by Apothekers en Drogisten. WACHT U VOOR NAMAAK! VAN DAM Co., De Riemerstraat 2c/4. Den Haag. 1 worden zonder eenige prijsverhpoging geplaatst door de Administrtie van de voor Voorschotten (vanaf 100.—, Ambteparen ook zonder borg) op langen en kor ten termijn. 172390 ZUIDER CREBIETBANK Afd. 30 MAURITSWEG 3, ROTTERDAM. Scheert (J met Valet" t Het Beste en het zuinigste Kant en klaar, in drie minuten, dat is de ondervinding van ie dereen, die zich scheert met mm Het mesje van dit apparaat wordt automatisch aangezet, door eenvoudig den riem, die zich ia elk etui bevindt, door den kop van het mes ta halen en heen en weer te bewegen. In plaats van het mesje af te danken, als het stomp is, verkrijgt men een nieuwe scherpe snede binnen 10 seconden. Ook bestaat er geen ander veiligheidsscheermes, dat zoo gemakkelijk is schoon te maken. Uit »Ilr«»r nemen is overbodig, daar het mesje niet behoeft te worden losgemaakt Men spoelt en droogt bet apparaat eenvoudig af, waarvoor men niet meer dan 12 seconden noodig heeft, en dan kan men het wegzetten tot den volgenden morgen. Verkrijgbaar in alle prima zaken. Na, 1. Stawlunl bil, Iwnl «wu» T«naw«d 12.50 Pnift Na. 101. Ha» »o»mlalra ■war» at ai, bavat vernikkald i j— aa saada qiudib Gouda, 8 Januari 1926. Stadgenooten! Het vorige jaar is met groot succes een beroep gedaan op Uwe milddadigheid,, ten einde steun te verleenen aan de slachtoffers van de stormramp, welke in Augustus j.I. een gedeelte van ons land verwoestte. U hebt toen getoond het hart op de rechte plaats te hebben en naar uw vermogen bij gedragen om het leed van Uwe in nood ver- keerende landgenooten te verzachten. Nog voor het jaar 1925 ten einde was, is ons land wederom getroffen door een ern stige ramp. Uit de couranten zal U zyn ge bleken, dat onderscheiden gedeelten van ons vaderland, gelegen in de nabyheid der groo te rivieren en ook elders, plotseling door den alouden vyand zijn besprongen en over stroomd. Gelukkig zyn er evenals by de stormramp weinig menschenlevens te be treuren, maar groot zal wederom de schade zijn die aan huizen, bedrijven, meubilair, voedselvoorraden, enz. enz. is aangebracht. Een begrooting van de geleden schade is eerst te maken wanneer het water weder om uit de overstroomde gebieden is verwij derd, doch wel is zeker, dat de schade zeer groot zal zjjn, en in het bijzonder het min der goed gesitueerde deel der bevolking zon der steun zich niet zy ook het allernoo- digste zal kunnen verschaffen. Van verschillende zijden is voor de slacht offers van deze ramp reeds steun verleend of toegezegd. Ook onze stad, die gelukkig weer gespaard is gebleven, mag in dezen niet achterblijven. Evenals het vorige jaar is, op initiatief van den heer Burgemeester, en onder Voor zitterschap van den wethouder van Sociale Aangelegenheden en Armwezen, de heer C. H. Koemans, een comité gevprmd, dat zich dezer dagen tot zijne medeburgers zal wen den om giften in te zamelen, welke worden afgedragen aan het Algemeen Watersnood- comité te Amsterdam. Zoowel door straatcollecten als door het aanbieden van lijsten zal het comité zijn arbeid hier ter stede verrichten. Dankbaar zy hier verméld de medewerking, welke verschillende vereenigingen en personen hier ter stede reeds toezegden. Het Comité zal het zeer op prijs stellen, indien tijdens wedstrijden, uitvoeringen, enz. enz., inzamelingen worden gehouden. Alle giften zullen gaarne worden aan vaard door den penningmeester van het Co mité, den heer A. Dortland, Turfmarkt 28, giro no. 48464. Gezien de medewerking die het storm rampcomité 1925 van de ingezetenen heeft ondervonden en de boven verwachting groote opbrengst der gehouden collecten, doen wy met het grootste vertrouwen we derom een beroep op Uwe offervaardigheid. Het Comité voornoemd, Dagelijksch BBestuur: ULBO J. MIJS, Burgemeester, Eere-Voorzitter. C. H. KOEMANS, Wethouder, Voorzitter. G. J. J. POT, le Secretaris. R. A. HAGEMEIJER, 2e Secretaris, Kamer 6, Stadhuis. A. DORTLAND, le Penningmeester. Mevr. E. VAN DANTZIG MELLES, 2e Penning.esse. Leden: J. BRiOMMET. R. VAN DER BRUG. Ds. J. E. BIJL. W. A. HjOYNG. P. J. KjOLIJN. Pastoor J. A. ROESEUNG. W. SANDERS. Ds. J. J. SIMON. C. W. VAN STAPELE. Ds. P. D. TJALSMA. H. J. E. VAN DER VEN. A. J. J. VOS. J. B*. C. NIEHOFF-WERNING. Deken P. H. WIJTENBURG. De bankbiljetten-affaire in Hongarije. Nieuwe sensaties te wachten. D© belangstelling ni de geruentma- kontlö baaiKDiijeiieui-aiiaire in Honga rije hount aan. het is ihans het Haagsoh Correspon- aentiebureau dat «en en anner publi ceert, naar aainieiu ng van de vele ware en onware berichten die de ron de doen. t Het Corr. Bureau dan verneemt van goed ingelichte Hongaiarsche zijde te 's-Gravenhage de volgende bijzonder heden - t M Niet de directeur van het Kartho grafische Instituut te Boedapest is z/ooals gemeld werd gearresteerd, maar slechts een van de technische employee's bij dit instituut, Geroe ge- Voorts hebben nog eenige, arresta- t;es plaats gehad. Volgens de verklaringen van Geroe zouden de valsehe bankbiljetten in de kelders van 't Karthografisch Instituut vervaardigd zijn. De machines zouden na gebruik in onderdeelen verkoent zijn. De mededeelingen, volgens welke er een meeningsverschil zou bestaan tus- sohen Horthy e«i Bethlen zijn absoluut uit de lucht gegrepen, evenals het be, richt, dat in de Boedapester straten) relletjes zouden hebben plaats gehad naar aanleiding van deze kwestie. De Hangaairsche kranten spreken de bewering, dat valsdhe Fransche biljet ten gedurende de jaren in de van Hongarije afgescheiden landen uitge geven werden, beslist tegen ook het bericht, dat men een geheime militai re organisatie op het spoor was ge ne telegrammen over de arrestatie van den vleugeladjudant van horihy, kapitein Magashazy, aijii) geheel on juist Men tracht ook den minister van onderwijs, graai Klebelsberg in deze aangelegenheid te betrekken door üe mededeel ing dat het Karthografisch in stituut onder zijn departement ressor teert, wat niet het geval is. Men krijgt zoo werd aan het Corr. Bureau medegedeeld den in druk dat deze zaakgebruikt wordt om een vérstrekkende politieke Heize tegen Hongarije te voeren. In de Hongaarsöhe kranten wordt thans ook het bericht over de terug roeping van baron Koerster, den Hon- gaarsohen gezant te 's-Gravenhage ten stelFgste te De „Evening Standard]" verzekert dat, ofschoon de Fransche regeering geen schadeloosstelling van Hongarije heeft verlangd, toch waarschijnlijk op een of andere wijze diplomat eke stap pen zullen worden gedaan. Te Parijs acht men het aftreden van Horthy noodzakelijk, en de vraag wordt opge worpen, of de geallieerde regeeringen thans niet dienen te edschen, dat de regeeringsvorm van Hongarije bij ple bisciet wordt vastgesteld. De linksche partijen in Frankrijk zijn voornemens, over deze quaesties te interpelleeren, zoodat na het recès. w^uischijnlijk Dinsdag a.s., een debat in do Kamer zal plaats hebben, waar bij niet alleen de vervalsohing der bankbiljetten, maar ook het plan voor een staatsgreep, waaromtrent men geen twijfei meer koestert, ter sprake :..l De Engel sche bladen betoogen, dat speciaal de regeering van Tsjecho-Slo- wakiije niet kan dulden, dat een Habs- burger in Hongarije de macht in han den krijgt met steun van mannen, wier ipolifiek program bestaat uit een re vanche-oorlog. Men wijst er op, dat Hongarije feitelijk niet ontwapend heeft en dat in Hongarije minstens 220.000 man onder de wapenen staan, o. w ongeveer 40.000 „Ontwakende Honga ren" en leden van andere dergelijke organisaties, terwijl ook wordt voort gegaan met het aanmaken van munitie Een bijzondere oorrespondent van -de „Daily Express" meldt, dat de ge bouwen, waar de Fransche ambtena ren een onderzoek instelden, bewaakt werden door garden, die weigerden zich naar de instructies die de amb tenaren meebrachten, te gedragend, verklarend dar zij slechts aan Horthy behoefden te gehoorzamen. Een ander bericht meldt dat nieuwe sensaties te wachten zijn. De politie arresteerde een groot aan tal employé's van het kartografisoh in stituut. De Boedapester bladen kondigen nog een heele reeks sensaties en arresta ties van een aantal hooggeplaatste per sonen aian. De vertegenwoordiger Em mery van de Bank van Frankrijk be vestigde dit. Deze heeft aan een me dewerker van de „Este Kurier" me degedeeld, dat er natuurlijk nog meer arrestaties zullen plaats hebben. Deze affaire is als een afgeschoten geweer kogel, aldus Emmery. Men weet uet, waar ze zal ophouden. Wij hebben reeds zoöveel beleefd en er zijn reeds zoovel gezien© persoonlijkheden ge compromitteerd1, dat geen enkele ver dere arrestatie voor ons een verras sing kan zijn. De „Este Kurier" deelt nog mede. dat de Fransche regeering aan de Hon- gaarache een nieuwe lijst van perso nen heeft doen toekomen, die in de affaire gecompromitteerd; heeten te zijn Hun namen zijn tot dusver ech ter niet genoemd1. Volgens het y,Acht Uhr Abendblatt" heeft prins Windiscfa-Gratz eenigen tijd geleden door bemiddeling van een be kend lid van de Weensche Jackey- Club de Oostenrijksohe regeering een leening van eenige millioenen francs aangeboden. Klaarblijkelijk1 wild© hij op deze wijze een grooten post val sehe bankbiljetten in Weenen onder brengen. Gisteren is prins Windisoh-Grütz door den rechter van instrucjie ander maal aan een nauwkeurig verhoor on derworpen. De prins vertelde, dbt hij op een reis in Frankrijk op het idee was gekomen de Fransche 1000-francs biljetten na te maken. Hij wilde op deze wijze de Fransche valuta geheel deprocieeren en daardoor wraak men voor den vrede van Trianon. In Maart 1925 had hij de drukpersen be komen en zijn secretaris het benoo digclo pap er in Duitschlandi laten be stellen. Windiseh-Gr&t» verklaarde, dal hij in het geheel 100 millioen in de end er neming hadi geïnvesteerd. Na afloop van het verhoor verzocht prinf Windisch-(Vatz zijn advocaat al les in het werk te stellen om zijn ontslag uit de hechtenis te bewerkstel ligen De advocaat antwoordde, dat hij er aan twijfelde, of m©n den prins op vrije voeten zou laten, doch zoo dit al geschiedde, diendfe hij toch zeker een cautie van eenige milliarden te stellen. Wihdisch-GrStz verklaarde herop, dat hij op het oogenblik geen cent neer te zijner beschikking heeft. Hij verzocht zijn advocaat zich in verbin ding te stellen met zijn rijke bloed- wanten, ten einde dezen te vragen een eventueel© cautie voor hem op te brengen. De prins maakte» den indruk van een volkomen gebroken man Tepi slotte wordt nog gemeld' dat de politie tq Budapest, den R.-K. prelaat bisschop Zadraiwetsj aan een verhoor onderworpen heeft, daar men vermoed de, dat hij van de bankbdljettenver- valsching op de hoogte is geweest. l>it bleek inderdaad het geval te z'jn. BUITENLANDSCH NIEUWS. BELGIE. De ziekte van kardinaal Mercier. Al luidden de bulletins omtrent den ge zondheidstoestand van kardinaal Mercire tot dusver vrjj geruststellend, zoodat men algemeen verwachtte dat de patiënt over enkele dagen weer op de been zou zyn, zoo schynt hij nochtans in zorgwekkenden toe stand te verkeeren. Eerst gisteren sprak 't bulletin van de voortdurende zwakheid van den KardinaalDonderdagavond echter heeft het Bisschoppelijk Paleis te Mechelen aan tie priesters van het Bisdom een schrij ven gericht, waarin wordt meegedeeld dat de gezondheidstoestand van den aartsbis schop niet verbeterde, zyn krachten niet te- rugkeeren en zijn zwakheid met den «lag toeneemt. Aan de priesters wordt bij dit schryven gevraagd dagelyks bijzondere ge beden voor de gezondheid van den kardi naal in alle kerken en bidplaatsen van het Bisdom te -lezen Hedenmorgen kwamen evenwel weer meer geruststellende berichten. MEXICO. Overstroomingen. Vijfhonderd dooden. De „Los Angelos Times" beval te legrammen, die melding maken van zware overstroomiingeu in d© buurt van Santiago en Ixquintla, in het dis trict Nayarat, in het Westen) van Mexi co. Volgens sohadting bedraagt het aan tal dooden 500, de schade drie milli oen pesos. Volgens een Reuter-bericht uit No gales in Arizona, zouden de persoon lijke ongelukken, voorgekomen bij de overstroomingen in Mexico, slechts zeer gering zijn. ITALIË. Een aardbeving. Een honderd huizen gescheurd. Om kwart over 10 gisteravond werd een sterke aardbeving waargenomen, in het gebied van den Monte-Amiata. Het dorp Affadia San Salvatore werd in het bi zonder getroffen. Een hon derd huizen scheurden. Drie personen werden gewond. De bevolking kam- peert in de open lucht. De schokken duren, ofschoon veel lichter, voort. De autoriteiten van Siena hebben aan de getroffen bevolking hulp gezonden. DUITSCHLAND. De regeling met de Hohenzollerns. He aandeel van den Pruisfechen Staat. In de juridische commissie uit den rijksdag heeft gistermiddag de Pruisi sche minister van financiën medege deeld, dat volgens de overeenkomst die tussehon het Pruisische ministerie van financiën en het vroegere keizer lijk huis tot standi is gekomen, de Pru'sische staat uit d© bezittingen, die vroeger het eigendom van d© dynastie waren, tot een bedrag van 686 milli oen mark krijgt, terwijl de waarde van de landerijen, kasteelen e.d»., die de Hohenzollerns lrrijgen, op 184 millioen mark geschat moejt wooden. Hierbij zijn d© 30 mil'ioen, die den keizer in contanten zullen wórden uitbetaald, in begrepen. Zitting van Vrijdag 8 Januari, nam. 8 uur. De Gemeenteraad is gisteravond in spoed- vergadering bijeengeweest, naar aanleiding van de aanvrage daartoe van de heeren San- der-Van van het Staal-Overhand, ter behandeling L. Over hand en W. Sanders tot wijziging van het raadsbesluit van 32 Decem ber 1925 tot het verstrekken van 50 reductie op den cokesprijs aan 1. Burgemeester en Wethouders deelen ad piede dat zy hebben besloten in- 1 Januai'i 1926 de afdeelingen 3 en 4 der gemeentesecretarie te combineeren eai zy den heer J. van Eyk, le commies ter se cretarie als chef dier gecombineerde afdee- ling hebben aangewezen. 2. dat Gedeputeerde Staten by schryven van 29/31 December j.I. B No. 9887/55 (3e afd.) G. S. no. 7 hebben verzocht in de by raadsbesluit van 24 November jj. vastge stelde verordening tot heffing van opcenten op de Personeele belasting het bedrag der belastbare huurwaarde waarboven het ma ximum getal opcenten wordt geheven te be palen op 1124.—; in plaats van 1125.—. Deze mededeelingen worden voor kennis geving aangenomen. Ingekomen Stukken. Behalve het hiervoren genoemde voorstel is ingekomen: Van Burgemeester en Wethouders het voorstel tot wjjziging van het Raadsbesluit dxi. 22 December 1925 tot het geven van re ductie op den cokesprijs voor werkloozen in den door de raadsleden L. Overhand en W. Sanders voorgestelden zin. De keer OVERHAND (s.d.) gelooft heel kort te kunnen zijn. Toen het voorstel der S. D. A. P.-fractie 22 December 1.1. was aan genomen, leefden spr. en de zijnen indever onderstelling dat de menschen die ay beoog den reductie te geven, die ook zouden krij- krij gen. Dat zy, die steun uit werkloozenkaasen ontvangen, geen reductie zouden krijgen, bleek eerst op hun Wi in aanvraag gt het raaclsbesli ten herstel: luit zoo in strijd is met spr. die fout te moe door deze vergadering aan Intusschen hebben B. en W. een uigediend, waaruit bljkt dat de meerder heid van dat college met het wrorgestelde accoord gaat. Spr. dankt voor den betraah- ten spoed. De heer DONKER (r.k.) merkt op dat uit de toelichting van B. en W. blijkt dat de ikosten iets duurder zullen worden. Daarom dienst spy. nu een ander voorstel in, be- oogende alle armlastigen 50 reductie op de cokespryaen toe te staan. Hot voorstel wordt ondersteund. De VOORZITTER wil het voorkomen, nu deze vergadering speciaal is belegd ter be handeling van het voorstel der heeren San ders en Overhand, dit aan de orde zijnde voorstel eerst af te handelen en daarna het verder strekkende voorstel van den heer Donker. De heer OOSTERLING (r.k.) uit zijn ver wondering dat men een speciale vergade ring, die de gemeente 130.— kost, hiervoor durfde aanvragen. Spr. kan zich de thans gevoerde oppositie niet goed indenken; nu eenmaal besloten is reductie te geven kan men aan B. en W. overlaten wie er voor in aanmerking komen. Het gaat moeilijk aan B. en W. voor te schryven aan wie wel en aan wie geen reductie zal worden verleend. De heer HADDéRUS OOSTINGH (vi>.) vraagt den heer Overhand welke norm als basis moet worden aangenomen, waarop re ductie wordt verleend? De heer VINGERLING (a.r.) dacht dat het vérstrekkende voorstel-Donker het eerst aan de orde zou komen, anders komt men in DE VOGELTREK. i. Over heiden, over venen, drijvend in de hooge lucht, door den avondgloed beschenen, trekt de wilde kranenvlucht. Uit het koude Noord verdreven, reppend 't machtig vleuglenpaar, wenden zy naar het Zuid den steven, zeeën over, schaar by schaar. Arnold Sauwen. Tot de, ook voor den belangstellenden leek, meest interessante onderwerpen uit de geheele biologie behoort ongetwijfeld ook de vogeltrek. Ieder heeft wel eens mêer of minder fantastische verhalen er over gelezen en tal van dichters zijn door dit verschijnsel geïnspireerd ge- worden, en wie veel buiten wandelt, zal zelf ook wel menige waarneming hebben gedaan, 't Is hem natuurlijk opgevallen, dat onze vogelwereld het geheele jaar door ver andert. In het voorjaar treffen we in de na tuur andere vogels aan dan in het najaar of in den winter en juist dit steeds wisselende maakt de studie van de vogels zoo boeiend. Op 't oogenbink kunnen wy buiten allerlei vogels zien, die hier 's zomers nooit voor komen en in het najaar zyn gekomen om hier den winter door te brengen of Hch in ®«n langzaam voortschuivende trekbewe- ging bevinden. Als typische wintergasten, die gedurende het heele koude jaargetijde ateeds op dezelfde plaatsen blijven, kunnen we de Bonte Kraaien beschouwen, die hier ongeveer in de eerste week van October aankomen en in 't eind van Maart of het begin van April weer vertrekken. Speciaal voor vuilnisbelten en andere plaatsen, waar afval of mest opgehoopt wordt, hebben de ze vogels een bijzondere voorkeur. Eenigs- zins anders is het met de Lijsters, die hier 's winters voorkomen. Voor een deel zyn dit vogels, die hier 'Sn den afgeloopen zomer ge broed hebben en nu overwinteren, voor een deel vogels uit hoogere streken, die na den brt>edtijd hier Jen winter komen doorbren gen. Dit zuivere overwinteren schy'nt echter minder Voor te komen dan men vroe ger wel dacht ep schijnt wel voor veel soor ten, maar niet Voor veel individuen van die soorten te gelden. De algemeene regel is, volgens de nieuwere opvattingen o.a. voor gestaan door Jan V e r w e y, dat wy hier vooral te doen hebben met een op schuivend© beweging, dat dus de vogels, die wy vandaag hier zien, mor gen eenige tientallen kilometers verder voorkomen, tot dat de vorst ze noodzaakt weer verder te trekken. Voor die verdwenen vogels zyn bjj ons inmiddels weer exempla ren van dezelfde soorten in de plaats ge komen, die bjj een volgende vorstperiode hoogstwaarschijnlijk weer doortrekken om na korter of langer tyd weer door andere vervangen te worden. „Wy krijgen hierdoor, schrijft V e r w e y, de „winterbewegin- gen" en het is vreemd, maar waar, dat het trekinstinctf waarvan zij de uiting zyn, slechts door verandering in temperatuur ontwaakt, terwijl de lage temperatuur als zoodanig, evenals de hooge, er zonder invloed op is: wat niet verder trekt bij inval van vorst, blijft by aanhouden van deze, al volgt ook een ster ven in massa door gebrek." De invloed van de temperatuur-schommelingen is in den herfst nauwelijks waarneembaar, 's win ters echter zeer belangrijk. Men schrijft, hieraan het feit toe, dat wy midden in den winter telkens tamelijk winterharde soor ten, soms zelfs harde die maar doortrekkers zyn. Onder de overwinteraars derscheid maken tusschen die vogels, die aan bepaalde, vrij beperkte plaatsen ge bonden zyn (Musch, Bonte Kraai) en de z.g. zwerfvogels, die na den broedtijd, maar vooral in den winter onbepaalde bewegin gen uitvoeren, wat wy zwerven noe men. Verwey houdt deze bewegingen, die bijvoorbeeld vooral by Meezen bekend zijn, voor echte trek-verplaatsingen, d.w.z. be wegingen onder trekdrang, of voor bewe gingen van vogels, die er een betrekkelijk groot overwinteringsgebied op na houden. Over een paar maanden begint het beeld, dat wy nu van de vogelwereld krijgen, zich te wijzigen. De Bonte Kraaien verdwijnen in het eind van Maart, de meeste Eenden verdwijnen van de Piassin en uit den IJs- sel, de Meezen en Goudhaantjes, die dan hier, dan daar telkens in troepjes versche nen, zien we veel mindek de Sijsjes, Kee pen, Putters en andêre yinken, die we in grooter of kleiner aantal eiken winter hier zien gaan weg evenals Koperwieken, Roodborstjes, aUerlei pen, zaam hetzy algemeen in onze omgeving 'si winters worden waargenomen. Voor al dat verlies aan gevleugelde vrienden wor den we echter ruimschoots schadeloos ge steld door het heirleger van zangers, die de maanden April en Mei in ons land terug brengen en die door hun vroolijken zang en roep en hun vlugge bewegingen leven en vertier brengen langs onze akkers en wegen in onze tuinen en plantsoenen en on ze plassen en moerassen. Het hoofdconfcin- gent bestaat hit zangvogels: Graspieper, Gele en Witte Kwikstaart, Grauwe Vlie genvanger, Tjiftjaf, Fitis en Spotvogel, Grasmusch en Braamsluiper, de Karekie- ten, Tapuiten en Roodstaartjes en niet te vergeten de verschillende Zwaluwen. Bo vendien komt in het eind van Februari, be gin vaji Maart de Ooievaar en de Kieviten, voor zoover ze, wanneer de winters zacht zijn, niet het heele jaar door aanwezig zyn geweest. In het einde van de maand Maart komen ook de langpootige weidevogels: Gi-utto en Tureluur, die algemeen broeden op de weilanden in den omtrek. In April komt verder de Tortelduif en in 't begin van Mei Koekoek, Wielewaal en Gierzwa luw. Dan is er gedurende eenige maanden een tijd van rust onder de vogels; ze broe den alle één of meerdere malen en dat neemt ze zoo in beslag, dat we weinig van hen bemerken. Eind Juni beginnen de eer ste Kieviten zich in de weiden te vertoo- bestaan ten slotte uit iimuwu die de weilanden aftrekken en zich telkens neerlaten om voedsel te zoeken. De na jaarstrek wordt in Augustus al inge zet door Koekoek, Wielewaal en Gierzwa luw, die, hoewel ze eerst betrekkelijk laat in ons land z(jn aangekomen en er voor hen nog voedsel te over is, weer tot de eer sten behooren, die den terugtocht aanvaar den. De voornaamste trektyd ligt echter in de maanden September en October. Het aantal vogels, dat dan soms op een dag hier doortrekt is dikwijls ontzag'lyk. Sommige soorten zooals de KoeJcoek, een j aantal Roofvogels en enkele insecten-eten- de zangvogels trekken alleen, 'tmeeren- deel trekt echter in koppels of troepen, die qit een enorm aantal vogels kunnen be staan. Voor den aanvang der trek verza melen de meeste gezellig trekkende vogels zich op bepaalde plaatsen, die regelmatig elk jaar op nieuw bezocht worden. Bekend zyn de slaapplaatsen van de Spreeuwen, die 's avonds in het riet bye. soms voor duizenden gul. brengen en van de Zwaluwen, die behalve voor rietvelden een bijzondere voorliefde hebben voor telefoon en telegraafdraden. Er zyn verder een aantal vogels, die in troe pen, maar dan in een bepaalde fi guur vliegen, waaraan ze in de lucht te herkennen zyn. Wy herinneren aan de V-vorm, waarin de trekken en de schuine rij, den vliegen. Technisch aangelegde vogel- kundigen hebben ingewikkelde physisch- mathematiache berekeningen gemaakt om een verklaring van dit verschijnsel te ge ven, maar ze z(jn het er nog niet ©veg eens (Wordt vervolgd).

Streekarchief Midden-Holland Kranten

Goudsche Courant | 1926 | | pagina 3