VAM VVdo Aspirinetabletten. 1 m a a TorTT I H li i - JSLftJL Anton Coops INGEZONDEN. (Buiten verantwoordelijkheid der Red.) De atrjjd tusschen de Auteursrecht-Bureaux. Geachte Redactie, Het zij mjj vergund even terug te komen op het artikel in Uw blad van 9 dezer, ge titeld: „Als de kok en de keukenmeid kij ven" van de hand van Mr. A. Ci Crena de Jongh. Het wil mij voorkomenTdSt, daar waar de geachte schrijver zegt, dat er op de gestie dier bureaux geenerlei controle is en niemand weet of en naar welken maatstaf de auteurs het hun toekomende ontvangen en evenmin of er eenige bekende maatstaf is, naar wel ken de uitvoering-gevend en betalen, hij blijk geeft niet voldoende met deze aangelegen heid op de hoogte te zijn. Trouwens er zijn meerdere onjuistheden in zijn artikel. Ten los tie heer Pedro Clig- nett is geen filiaalhouder. De heer Pedro Clignett is Vertegenwoordiger van de So- ciété dee Auteurs, Compositeurs et Editeurs de Müsique voor 2provincie, waaronder Gouda ressorteert Als vertegenwoordiger van dit genootschap voor laatstgenoemde plaats, mèeavde ik verplicht te zijn op een en ander te moeten antwoorden. De heer Crena de Jotigh schrijft, dat er vinnigen strijd wordt gevoerd tusschen f Société en het Bureau voor Muziek- auteursrecht te Amsterdam. Ik zou den heer Crena de Jong willen vragen, waaruit hem bjy'kt, dat het Bureau Loman door de So ciété is bestreden? Als men eenigszins ter zake kundig is en de meeste exploitanten van Café's, Vermakelijkheden etc. zyni dat ongetwijfeld met mij eens, dan is het juist de Directeur van laatstgemeld bureau, die een aanval doet op dé Société en op haren meest belangrijken en meest werkzamen vertegenwoordiger in Nederland. Wat betreft de controle, dié er volgens de heer Crena de Jongh niet bestond, het vol gende: Op alle 'werkzaamheden van de Société is een zéér minitieuse controle: a. Het lid moet ieder werk te Parijs la ten taxeeren en inschrijven. b. Het lid krijgt iedere 3 maanden een zeer gedetailleerde afrekening, waarop hij vindt van welke zaken hij zijn geld krijgt. c. Het lid heeft het recht tp Parijs te allen tijde alles te controleeren en hij heeft het recht op te eischen, dat men hem toont, hoe hy aan de afrekening komt. En dat dit inderdaad geen bloote toezegging is, moge blijken uit het feit, dat hiervoor te Parijs een speciale hall is gebouwd en dat alleen voor dezen dienst 40 ambtenaren zijn aan gesteld, teneinde vragende en onderzoeken de lederf vlug te kunnen helpen. Nederland- sche leden, die niet zoo gemakkelijk de reis naar Parijs kunnen mak^n, kunnen zich la ten vertegenwoordigeii dooi- een ander per soon. Hiervan wordt druk gébruik gemaakt. Die bezoeken wordeft door de Société zeer gewaardeerd, omdat de leden bij dit onder zoek kunnen mede-controleeren, of de in gezonden. Muziekprogramma-formulieren 'door den betrokken Musicus goed zijit in ge- vuld. Wanneer Mr. A. C. Créhft de'Jdkgh een bezoek zou willen brengen aan het Hoofd kantoor van de Société te Parijs, alwaar hij zeer welkom zal worden ontvangen, zal hij* een heel anderen kijk krijgen op de schitte rende administratie van dit 75-jaar bestaan de genootschap, hetwelk sindë 75 jaren niets anders Wil dan openbaarheid en klaarheid. Als staaltje hiervan mag diepen, dat toen een vijandelijke Duitse he organisatie, aan gehitst door "den heer Loman, méénde dat de Nederlandsche programma's van de Société ,niet correct Waren, de Socitété aan deze vij andelijke Xhntsche Organisatie „plein pou- voir" herft/gegevengedurende een gansche week"701QQO pakjes programmaformulieren, afkoms^g vamden heer Pedro Qjigmett, stuk voor stuk na te snuffelen. Zelfs heeft de Fiwneehe Société toegestaan, dat de Duit se hers bij hun onderzoek werden geassis- teerd door, een juffrouw, die werkzaam is op het bureau van den heer Loman en welke juffpouw vroeger pl.m. 6 jaren heeft ge werkt bij den heer Clignett. Ook dat liet de Société zich welgevallen,' op verzoek van den heer Clignett De heer Crena de Jongh acht een Rijks bureau wenschelijk. Meent hij'dat in ernst? De ervaringen van de laatste jaren hebben dikwerf menigyn de verzuchting doen sla ken, dat het meer dan noodzakelijk was ver schillende zaken meer aan het particulier initiatief over te laten. Laat de heer Crena de Jongh daaromtrent het oordeel, zoowel van auteurs als van exploitanten eens hoo- ren. De jaarverslagen van de Socitété geven zeer duidelijk weer, dat van iederem betaal den gulden, 83 cents in handen komen van de leden, hetzij als onmiddellijk uitbetaald, hetzij in den vorm van pensioen. Het wil mij voo'rkomen, dat die administratiekosten van een Rijksinstelling heel wat meet zou den bedragen. Ten slotte nog iets over den maatstaf, waarnaar exploitanten betalen. Er iff- door de Société vóór Nederland, in overteg met de 14 leden van het Nederlandse he Comité Consultatif, een tarief vastgesteld, dat in gedrukten vorm bij elk der vertegenwoordi gers en agenten aanwezig ia en des ge wen scht aan belanghebbenden wordt uitge reikt en noch de heer Clignett, noch zijne Collega's, noch hunne onder-agenten mogen van dat Tarief afwijken. Over de werkzaamheden van genoemd Co mité Consultatif nog slechts het volgende. Elke drie maanden worden alle ingekomen Muziekprogrammaformulieren stuk voor stuk door de 14 leden van het Comité Con sultatif nagezien en vergeleken met de steeds grooter wOrdénd^* hoeveelheid con trole-rapporten, die inkomen van de pro gramma-inspecteurs, programma-contra^ leus, agenten en leden zelf. Ik meen hiermede in het kortste hebben aangetoond, dat de controle, zoozeer door den heer Crena de Jongh gewen scht, bij de „Socitété" in elk opzicht bestaat. Dat deze heer tot de conclusie komt, dat het wen schelijk zou zijn, dat er in ons land een 2-tal bureaux bleven bestaan, bewijst, dat hy ook niet bekend is met de verbitterde stemming onder de exploitanten^'an verma kelijkheden «tegen het feit, dat zij momen teel gedwongen zijn aan een 2-tal bureaux te offere^iets, dat ook inderdbad ajs zeer bezwMsv mag worden aangemdtkt- Met mijn befleefden dank aan de voor de plaatsing .van dit antwoord,,] Geachte Redactie, de eer te zijn, Hoogachtend, C.' H. HAGEDORN, Plaatselijk Vertegenwoordiger Iroor Gouda van de Société des Autlurs, Compositeurs et EdM^eurs dej Mu si que gevestigd te Parijs. RADIO-NIEUWS. Concerten van heden. 4.4,0 Loitue-n. Vooraracnt en dubbel quartet. Hamburg. DansoMiziek eu volksliederen. - Zurich. Concert. 4.35 Sewcaatle. Muziek,. 5.05 Parijs. Concert. 5.20 Brussel 202 M. Concert. 5,35 Bournemouth. Kinderuurtje. Londen. Kinderuurtje.Zürich. Con cert. 6.10 Berlijn. Voordrachten. 6.20 Lomden. Dansmuziek. Bour- nemouth. Concert. i 7.20 Oslq 382 M. Concert. Lon den. Tijdsen. Weerberichten, muziek en voordrachten. Hamburg. Voor dracht: Alierhand Lustige i)iaiekte". 7.50 Munster. ^Die Glooke" van bcluilec met muziexbogoie»l mgBer lijn. Vroolijk concert. 8 u. Bofiraepw>u|th. Voordrachten j soli en orkest. 8.20 Londen. An hour of variety. Newcastle. Voordrachten. Orkest. Oslo. Voordrachten. 8.S5 BruBséï. Concert en voordrach ten. 8.50 Parijs. Gala-oonoert. 9.20 Londen. „If music be the food of love..." Miin6ter. Dansmuziek. Hamburg. Dansmuziek. 9.35 Newcastle. Dansmuziek. 9.50 Berlijn. Dansmuziek. Oslo. Dansmuziek. 10.05 Brussel. Fantasie in één De drijf ,,Aux autobus de la Trinittf'. 10.20 Londen. Tijdsein, bericfatei)/en voordrachten* 10.50 Londen. Savoy-band. Het station Daventry 5XX- 1600 M zendt uit 10.50 Tijdsein en weerbe- roht; 11.20 Solie voor alt, tenor en piano; 1.20 Tijdsein; Van 4.2012.20 Londiemsch programma. Zondag 17 Januari. Daventry, 1600 M. 10.50 tijdsein en weerber. 3.50—5.50 en 8.20^-10.50. Zie Lon den. Londen, 2 L O, 365 M. Ö.uÜ Mjncert door de baad van 14. M. Schotacne garde. S. Hoiloway,, ba riton, E. Bartlett, piano. J. Barbirolli, jeilo. De band March© aymphonique, Maneini. Piano: Golowogs cakewalk, Bruyèites, Jardins *>ous la piule, ue bu^sy. bariton»: Wheel tappers song, Lhanes. Tommy the whistler, Meivin. >_elio Grave, Samnvartini. Two an cient lulby's. öaTtlett. The fountain, Davidtoff. 4.20 Le band Fragmenten van La boutique fantasque,, Rossini, Respigni. 4.35 Voorlezing van ,,Cranford" van Mrs. Gaekell door Mary Jerroldi. 4.50 De band Voioe of the beils, Luigini. Duet v»r flqt en clarinet, Lo, here the gentle lark, Bishop. Kiö- derdans ..Thistledown (Hennesy. Ba riton An old English love song, Al- 'litsen. Sonny, Charles. The missus and 1, Holliday. Piano en cello Sonate voor cello piano, Delius- Deband: Spaa/nsdhe dansen. Moskowsly. Hdn- gaaTSche dansen nos. 1 en 2 wfch Braihms, 8.20 Klokkengelui. 8.27 Orgelconcert uit de St. Mary Le Bowkerk. Koraalvoorspel van Mel com be, Parry. 8.35 Preek, bijbel voor lezing en psalmaaiig. 9.05 Orgelconcert (vervolg). Koraal- voorspel „A rose breaks into bloom' Brahms. Concert no. 2 (le' en 3e deel) Höndel. W- 9.20 Weerber.* en hieuws. 9.35 Conce^, „Toward the unknown region". H. Stevens, bariton. Koot. Symphonie-orkest. The song of desti ny, Brahms. Voorlezing Our birth is but a sleep amd\a forgetting. The imiyth og er, Plato? Bariton I hope lo meet my pilot face rd face when I have crossed/ the bar, Tennyson- Cros sing the bar, ^Spmervell. Glad1 Hid 1 live and gladly die, Stevqnsom.l Re quiem, Peel. On© who never turned his. back but marched breast fofward, «Browning. Epilogue, Farmer. Koor en orkest Ca reet thou now, O soul /walk out with me towards the unknown re gion, Whitman. Lowards the unknown region, Vaughan, Williams. Hilversum, 1050 M. Aimeo, Wj Ziitpüeo. Preek van l>s. Poort (gaat uit van de Chr. Rad'over.) 2 30— 5.00 Concert door het H.D.O.- orkest qpoer leiding .van Fr. Lupgens. Mevr. Brouwer— Brakkesopraan. 6 u. Kerkdienst uit de Rechtzinnig Hervormde kerk (Muiderkerk te Am- slerdami. Preek van Ds. R. J- Dijk stra (gaaf uit van de Chr. Radiover.) 8 u. Persberichten en voetbaluitsla gen Vaz Dias. 8.10 Rauio-avond van de Vereen, v. Arbeddersradioamateure, aangeboden door het bestuur van de N. V. V., ter gelegenheid van liet 20-jarig bestaan van het Verbond. Medewerking van het klein oouoert-pnsemble, bestaande uit de heere# E. Bomli, viool, A.' Kre- lage Jr., piano, P. Lentz, cello en P. Zwager, tenor en het dubbel mannen- kwartet „Aurora", te 's-Gravenhage (dir de heer L. van Batutim). Spre ker R. Stenhuis, voorzitter van net N V.V. Programma 1. Trio no. 3 L- dur, Jos. Haydn, a) Allegro, b) An dante. c) Finale. Presto. 2 *a) Sohön ist die Jugend, Cursoh. Bühren. b) Die Vesper. Beethoven (dubbel man- nenkwair.et)3. Toespraak vau R. Sten huis, voorzitter van het Ned. Verbond van Vakvereeniigingen. 4. a) Moeder en kind1, J. P. J. Wier;^. b) Sur le Rempart», A. Saintis (diubbel mannen- Kwartet). 5. a) Romance G-dur, Beet hoven. b) Rond'io über ein Thema von Beethoven. Kreisler (viool en piano). 6. a) Jonge liefde, G. Mann. b) Len te, C. ,v d. Linden (tenor en piano) 7. Toespraak van R. Senhuis. 8. a) Hymne a Jp {♦uit. de Rillé. b) Mei liedje Isr. J. Olman (dubbel mannen- kwartet). 9. a) Adagio, Bargiel. b) Le cygne (Ce Zwaan), St. Baens (cello en piano). 10. a) Aria uit Manon, Massenet, 'b) Aria uit Tosca, Puccini (tenor en plano). Berlijn, 576 M. 8.20 Morgonfeier. 1. Wie sohön leuch- tet dor Morgenstern, M9. Baach 2. a) Josus lindet smne mrsten Jiinger, b) Christus beruhgt das Meer, H. Benz- mann 3. Anspraohe des Herra -Pfar- rer Pfeifier 4. a) Glaube, Hoffnung und Liebe, Sohubwt, b) Maohe mich selig, o Jesu, A. Becker 5. Molette: „Gnadig und/ barmherzig", E. Grell. lCf.50—11.50 Die Stunde der Leben den. 1. Streicfaquartgtt, Honegger 2. Streiohquartett op. 10, Hindemith. Sehr lebliaft Thema mat Vaauationen FifRHe. Lambinqn-Quartett Ntoolas Lambinon. kif 2.50 PrInz Wassertröpsoheo^tragt das Glüok'i» aus .Goldtiërchen uijfl F unikiheinzeJinann' 3.505.20 Bunte Stunde. 7.50 Ueberbrettl. l.^Einleatung 2- a) Moderne Treue,b) Das niichterne Mkdel, O. Straus 3. >a) DasVLied von den liebe» sussen Mfideln, J. RotH- stein b) Der Staar, o) Die Musik kommt, O. Straus 4. a) Der lustige Ehemann, b) Die Haselnuss, c) Der Maientainy, O. Strain daarna Lustige Weisem. 9.5011.20 Tanzmusik. BBCTKSpAtn). De Minister.aolarissen. Gebracht op 16.000. Het Staatsblad bekat het besluit van 13 Januari 1926, tot nadere ^wijziging van het iA. B. van 9 September 1924 tot nadere regeling ,vaoi de bezoldi- g,ue van de ministers, hoofden d^r ddfartenuenteii van Algemeen Bestuur. 1 Bij djt besluit wordt, uit overwe- ging, dat het wenschelijk is de bezol diging van de minister, nader te rege. len, bepaald, dat te rekenen van i Januari 1926 genoemd besluit van September 1{924 zoodanig wordt gewij zigd, dat de bij dat besluit vastgé- stelde bezoldiging van f 10.000 wo gebracht op f 16.000. „Pro Senectute." ,,D© Vereenig'ing „Pro Senectute" kan het jaar 1926 aanvangen met de bekendmaking van een verblijdende mededeel'ng De heer en mevrouw Ph. A. Hammes—'t Hoen te Schiedam| stelden de Vereeniging in siaat in den loop van dij jaar nog een <«ieuw Te huis te openen in den Haag. „Twee zeer gunstig naast elkaar ge- legen Heerenhuizen, Laan Copes van CaBbnburgh, werden daartoe1 aange kocht en deze zullen zoo spoedig mo gelijk worden verbouwd1 en ingericht voor een Tehuis van Ouden van Da gen u\t den beschaafden stand. Dit Tehuis zal deh naam' dragen van wij len mejuffrouw Tony Hammes, de dochter van den heer en metvrouw- Ph. A. Hamm«8--'t Hoen. die in tjaar korte leven zoo menig blijk gaf van liefde voor anderen, en dus heeten „Hu'ze Tony". „De verbouwing, het aanbrengen van Centrale Verwarming en van een F ft, zullen nog eenige maanden vorde ren, doch met kracht, zal efaan wor den gewerkt, opdlat het Tehuis zoo. spoedig mogelijk in gebruik kan wor den gesteld. Ook die Zwol schei Ct. maakt me'din 4 van eenbelangrijke- schenking. Pe heer H. Löhnis te Zwolle Ijieeft in overleg met zijn beide zusters, het huis Klein Weezenlamd no. 10 a'daar waarin hun overleden vader met hen heeft gewoond1, met bijbehoorenden tuin, geschonken a«an de Ne^erland- sche Vereeniging Pro Sénectute. In dfe gis'ermiiddag gehouden verga dering van het Zwolsche Comité door den vcorz'tter den heef mr. (V R. baron van Voorst ,-ot Voorst deze mefliedeeling gedaan, waarbii hij woor den van warmen dank wiidde üan de malde gevers. GEMENGDE BERICHTEN. Uit het Textielbedrijf. Geen overeenstemming; bereikt. Uit Enschedé meldt men ons De conferentie^ tussdien de verte genwoordigers van de Twentsohe tex tielfabrikanten en de christelijke orga nisatie, welke gisteren is gehouden, heeft niet tot overeenstemming)gevoerd. Het pupt, dat partijen het verst van elkander verwijderd hield', was dat van den werktijd!, hoewel door de werkgevers aan het getal werkuren van 2650 per jaar niet meer werd vast gehouden. De werkgevers wensch, en niet, dat voor de ééne onderneming ^en lagere werktijd' zou gelden, dan voor de andere. Zij stelden zich op het standpunt, dat hunne leden een algemeen© verlenging van den werk tijd néo^ig hadden. Hoewel de chrkp- -teltjke organisatie zich niet ^egen nood- zakelijk cwervCerk verklaarde, konden zij niet iVaieri. datvd© toestand ,der Twentsohe\katoenind|uBtrie zoodanig is, dat een algpmeene verlenging van den werktijd; noodzakelijk zou zijn. Ook in ander opz'cht konden de voorwaarden der werkgevers dip christelijke organi satie niet vofctoen. In een bondsver gadering' zullen de organisaties beslui- )E VOGELTREK. Vogels, diê^ zooals Ganzen en Kranen slechts eens per jaar broeden en waarvan de jongen betrekkelijk langzaan* groeien, treden dikwijls en familie. D|é familie#" vereenigen zich dan later tot gïootere of kleinere troepen, die dan gezamenlijk tot een eindpunt leizen. 'Bij andere soorten schijnen de ouden te trekken met de jon gen van het laatste broedsel, wat men o. a. bü den Goudvink meent te hebben opge merkt. Vroeger heerschte de meening, dat de oudCvogels de jongen op den trek tot gids zouden dienen, maar dit is een stand punt, dat men sinds lang heeft verlaten. De n ie»were onderzoekingen hebben aange toond, dat er dikwijls onder de trekvogels een scheiding naar ouderdom en geslacht 'plaats vindt. Zoo is «door het ringonderzoek, waarop wij nog later terugkomen, bewezen', dat» jonge Spreeqwen, 4diie in LUfland en Koerlind geringd waren, reeds in Juli in Holland werden aantroffen terwyl eerst later in het najaar de ouden, kwaméto^.'aar onder zich dan nog dikwijls jongen\^aar- schyniyk van het tweede--broedsel, bevon den. TiWwens dit geldt niet alleen voor de Spnpeuwen, maar is voor vele vogelsoorten regel. Reeds de oude Heinrich Gtftlce, 'miKBchien wel eëitig%jns,ten onrechte, be roemd geworden door, zyn groot© werk „Die Vogïlwarte Helgoland," schreef daarin, dat< ondet normale omstan digheden de jonge vogels, die zes tot echt wekén vroeger het nest verlieten, den titek openden en dat'eerst een of' twee1 maanden later de oude vogels volgen. De trek wordt Afsloten door de mooiste oude mannetjes. I» het voorjaar is de volgorde juist omge keerd. Behalve - een verdeeling naar den ouderdom heeft, voortfl op den voorjaars-" trek, edk scheiding naar het geslacht plaats, fr mannetjes komen'in het voor- ja# het eerst op dp broedplaatsen aan en verkondigen doof'hun zang luide hufi aan- ,1 wezigheid, terwijl de wyfjes eerst later verschynen. y Het is var/algemeene bekendheid, dat de vogels gewoonlijk 'in het voorjaar op de zelfde plaatsen terugkeeren. Het ringon derzoek heeft deze oude opvatting geheel bevestigd. En ook de nieuwere détail-stu die van de moderne systematiek, die vele soorten jj^ser verdeelt in een aantal con stante geografische vormen, die slechts in een tamelyk beperkt gebied voorkomen, hedtt d^ze opvatting steun gegeven. -AKfred Edmund Brehm, be kend als de schryver van het onvolprezen „T i e r 1 eb e n" verkondigt, met nog eeni ge andere schry vers de meening, dat de vo gels behalve vliegend ook loopend pn zwem mend trekken. jj{j dénkt, dat vooral aller lei DuikéFsvWaterhoenders en Kwartêls, -die niet zoo goed kunnen vliegep zwem- niend en loopend groot© afstanden afleg gen. Werkelyk betrouwbare waarnemin gen over voetreizen -van vogels bestaan ech ter niet; vooral by de Kwartels, die soms in zoo groot^n getale .trekken, zou daar .toch wel iets van bemerkt zyn.Integendeel Von Burg, een bekend uSwitsersoli vogel- kundige nam geregeld in de Alpen Kwar tels en Waterhoentjes waar, dfie met groote snelheid gemakkelijk en zonder vele "^gr- hezen over de eeuwige syeeuw vlogen. Zeer opvallenjl is ook het roepén van verschillende vogelsoorten op den trek, da£ ieder op een stillen 'avond,in den nazomer wel eens gehoord heeft. Dr. Valentin Hapcker n-die .een voortreffefyke studie schreef ovét „Der (Jesang der Vö». g e l"vat dat roepen op als een soort sig-. naalv waardoor de trqep byeen gehouden wordt; *het zou dus ongeveer den dienst^ doen van de klokjes, die het vee in allprlei landen draagt. Een ander Duitsch vogel- kundige Werker Hagen uit Liibédt is tot een andere conclusie gekomen, die ons wel waarschynlyker voorkomt. Hem was opgevallen, dat het roepen het sterkst was boven Lübeck terwijl' hy, zoodra. hy daar buiten kwam' er niets meer van hoorde; nauwelyks was hy de laatste straatlan- taaras gepasseerd of het roepen hield op. Hy meent nu, dat het roepen ntót, zooals Hacker zegt op te vatten ratals een signaal om de troep byeen te maaY de -reactie op een psychische prikkel, het lichtschynsel van een stad. Was de eexste, opvatting jui^ dan zou bet logisch zyn, /■'dat de Vogelb t^ven een stad, waar ze elkaar toch kunnen zien zwijgen. Zeer begrypelyk wordt nu ook het feit, dat de meeste nach- tcjyke trekwaarnemingen afkomstig zUn van de vuurtWens en de groote steden. Een groot aantal vogels trekt by voor keur 's nachts, "Waardoor fe aan 't oog van den waarnemen ontsnappen. De belang rijkste feiten over den nachttrek danken wy dan ook aan dé vuurtorens, die een by- zondere aantrekkingskracht uitoefenen. Gatke geeft jJP zyik bekende werk enthou siaste beschryvin#iVwan den nachttrek op Helgoland, een eiland, dat voor den vogeLl 'trek, uiterst gunstig gelegen is en, waar nog steeds" een trekstation bestaat, dat voor korten tyd onder leiding stond van Dr. Hugo Weigold. Hij verhaalt o.a., dat de bet vuurtorenlicht omzwervende Leeuwe riken, Spreeuwen en Lysters in de zoq in tensieve belichting heldere f vonken gelij ken, die den toren als een grootvlokkige sneeuwval omdwarrelen, steeds verdwij nend steeds door nieuwe vluchten Vpr- vangen; Goudpluvieren, ^ieviten, Scholek sters; Wulpen en Strandloopers mengen zich in grpot aantal daaitosschen, af en toe wordt een Houtsbip zichtbaar en met Jangzan^ vleugelslagen duikt uit de duis ternis «n Uil in den lichtkring op, spoedig wedfV verdwijnend begeleid dobr de klaag- tonenjvan een 'Zanglijster, dien hij gegrepen heefti Den geheelen laqgen herfstn*ht duurt'/een zoodanige stroom, herhaalt ^ch zelfsf onder gunstige omstandigheden in meerdere opeenvolgende Jnachten. Nu V|as Gatke geen weten#ch appel ijk, gevormd vogeikundige, maar kunstschilderN van pro- fessie, en het is niet te verwonderen, dat •zijn fantasie hem soms leelyke parten heeft gespeeld, wat wjj nog later zullen aantoonen. In zyn berichten ovpr den nacht trek heeft hy echter niet overdreven; nog steeds worden dergelykp waarnemingen gedaan. In Nederland worden telkenjare, op verzoek van Professor van O o r t, waarnemingen gedaan door het personeel vau den Vuurtoren ^randaris", od Terschelling„vjlie in hun journaal ook ge- wagên van dergelijke nachten. Zoo was er ook in den nacht von 30 op 31 Maart 1913, by N. N. W—wind en betrokken luclyt met regen, een buiteygeWoon groote trek van Spreeuwen en Koperwieken langs den to ren, zoodat de wachters als het ware bang werden van de zwermen vogelsA die rond en tegen het licht vlogen. Behalve Spreeu wen en Lysters trokken ook Jdkinere vo gels en Scholeksters en Meeuwen voorby. Overal, waar zy zich maar konden neer zetten, of vastklemmen,^zochten de Spreeu wen een rustplaats. In den nacht van 5 op 6 Noveipber 1913, by Z. wind en betrokken nevelig weer, was ér een zeer groote trek van Leeuwerikken, Spreeuwen, Roodborst jes, Lijsters, Goudhaantjes, Wulpen en Meeuwen, die jgjp sdireeuwenjd rondom den •toren vlogerv^fr dergelijke nachten vliegt, 't is' begrijpelyk, een groot aantal vogels zich dood. In deq laatstgenoemden nacht vonden niet minder dan 231 Leeuweriken én nog een aantal andere vogels den dood by het 'vliegen tegen de glazen van den vuurtoren. Dat m as spie doodvliegen komt thans'gelukkig niet meer voor, doordat op initiatief vap de I^ederlandBche Vereeniging tot Bescherming van Vogels \>m den toren rekken -zijn aangebracht, waarop de vogels kojmen rusten, waarvan gretig gébruik ge- ifioakt wordt. Het rapport over 1922 ver meldt hierover, dat op den groötsteh, voor jaarstreknacht van 2 op 3 April 8750 trefc- vogels op de rekken rustten, terwijl er geen een om jiet leven kwam én op een der mooi ste nachten in het najaar, die van 11 op 12 November aistten er ni«t minSér dan 20.000 vogels, waarvan de Mnt Spreeuwen op de rekken, jvgarvan slechts 35 Spreeuwen het leven lieten. 't Is te begrijpen, dat de mensch, heb zuchtig als hij is, in den trektyd, wan peer er zooVeel duizenden Vogels doortrekken, van deze kostelijke gelegenheid gébruik maakt, om met natten, Jcooien, lijmstokken of op welke andere manier ook, die vogels te van-gen, die by u itstelfgeschikt zyn vooi' ,de braadpan. Bemcht zyn in. dit opzicht de Italianen geworden die elk jaar op groote sdfcaal allerlei trekvogels wegvangen, maar ook onze Geasterlanders, bekend als echte Lijsterstrikkers en de bewoners van dé Noord-Veluwe, dié, ook nvf nog, elk jaar faun J^st doen om een zoo groot mogelijk aan tal vinke* tej bemachtigen. Vroeger gebeur de dit „vinkén", zoyals men deze bezigheid noeimt, irt oris land jieel veel,* vooral in de duinstreek, eh dit was met alleen een brood winning voor velen maar bok een ontspan ning o.a. voor de hoogleerarén en stilden- ten van de Universiteit te Leiden, die elk najaar een speciale vacantie kregen om zich geheel te kunnen wijden aan de geneugte" van het Vinkenvangen. Thans bestaat er nog eei^ Vinkenbaan by 's-Gravenhage. Ten dot- te noemen wy de ook" nu nog zeer belangrij ke. Eendenkooien, vooral talrijk in Noord en Zuid-Holland, waar telkenjare duizenden en nog eens\duizenden Eenden wo&len ge vangen, die dpStje markt goetjfgeld opbren- gen.N De studie van den vogeltrek, 't Is zeer natuurlijk, dat een groot^ch verschijnsel als de vogeltrek is, al vroeg de aandacht van den denkenden mensch* heeft getrokken. Reeds in den Bijbel vinden éry enkele aanwijzingen; in Exodus' 16 vers 13 leze» wij toch: i En het geschiedde aan den avond, dat» eT kwakkelen opkwamen en het l<tpr bedekten, en verder in Jérfemia 8 vers 7: - Zelfs een ooievaar aan den hemd ton, oi zij al oi met tegenvoorstellen uilen doen. De melkprijs in de hoofdstad. De handel steK 13 cent voor. De commissie uit den georganiseer de» melkhandel te Amsterdam had gis termiddag een bespreking met de ver tegenwoordigers van de beide bonden van miekveeboudieire. Door den handel werd' voorgesteld een «prijs-van 13 cent franco stad voor een bepaalden termijn vast te stellen. De veehouders hielden vast aan een prij j van 15 cent franco stad. Geaien den steeds dalenden toestand van de zuiveAprijzsen, kon de handel niet besluijem hierotp in te gaan. De handel handhaaft zijn voorstel. I11 de gisteravop geüouden verga- uering van de georganiseerde mei li- slijters in dej hoofdstad, waar onge veer 450 slijters vertegenwoordigd wa ren en waar om. ter sprake kwam de algemeen© toestand n. den melk handel te Amsterdam, was men alge meen van meemng, dat de geboden prijs, door d© commissie uit den han del gistermiddag aan de veehouders gedaan, den prijs was. De korte rokken. Een lampekap model. Nu de rokken zoo kort blijven, d«t zij maar juist d© knieën der dames bededen, wat het inconvenient mee brengt, aat zij vaak te hoog opsohor- ten waarom men al bijzondere zorg aan de onderkleeding is gaan beste den heeilt men te Parijs naar eeu mi ddei gezocht om' dit bezwaar te voor komen, wat men meent gevpnden^ Je hebben door den rok, die nueenmajf^, naaf de mode wil, TUiro moet zajnV den vorm te geven Van een lapupekap, wat men bereikt door eén zoom' ot böut- randi aan den rok, die aan het onder einde ©enigszins is iniehaald. üp die manier, zeggen de deskundigen, wordt het leelijk© opschortd^.voorkomen. De verduistering van 60.600. De dader meldt zich by de politie aan. Zooals roede vroeger is gemeld, wj bij a© politie te Ametendiam1 aangifte \gedaan, dat do directeuiJwaii het Ne- ^vrlandB<jhe Ml aal van een Duitsche handels vereeniging zich schuldig zou hebben gemaakt aan verduistering van gelden. Naar accountants hebben vast gesteld, zou ongeveer f 60.000 zijn ont- De directeur, die voortvluchtig was, heeft zich thans bij de Amsterdamsche pólit'e aangemeld. Hij heeft daar be kend, in den toep der jaren bedragen uit de| kas, welke in totaal f 60.000 kunnen baloopen, ten ejgen bate te heb- .ben aangewend. Hij heeftvervolgens meegedeeld, zich in staat te achten - Binnen enkele jaren de vermiste gel den aan de benadeeld© hain) els ver eeniging terug te betalen. f De pan is terzake van verduistering ter bqfechikking, van die justitie gesteld Fabrieksbrand te Enschede. De dekenfabriek van Gebr. Knottenbelt «vernield. Donderdagavond tegen 11 Uur is te Enschedé bnadini uitgebroken in de de- kenlabrieh van Gebr. Knoiten^elt aan de Nassau straat. De brandweer rukte met groot materieel, waaronder twee motarspuiten, uit, doch kon tegen de apW^ldiige vuurzee niets uitrichten. An- «tore fabrieken en werkplaatsen tot dit complex beboorende, liepen dnor den vonkenregen grootei kans evenaJ^ aangetast e worden, doch konden door do groote hoeke^lhedm water beheu- uen blijven. De brandweer kon echter niet verhinderen, dat het drie verdie pingen hooge hoofdgebouw aan dé Mooienhoistraat tegen 12 uur eveneens een prooi der vlammen werd. Tegeq hal! twee was bet gevaar voor de be lendende percenten geheel geweken. De fabrietk, waarin pl.m. 60 man werk ten, was op Rotterdeimsohe beurspolis verzekerd. Het predikantstraktement. Een predikant van een der Groniug- sohe dorpen biedt zich in een te Gro ningen verschijnend blad aan als gediplomeerd spraakleeraar ter behan deling van spraakgebreken, voor stem- vorraing en liplozen voor sleflhiiooren- den. Doodgevroren. De 78-jarige visscher J. S., die al leen in een hut aan dien zeedijk tus schen Lemmer en Kuinre woonde, 13 zittende bij de gedoofd© kachel dood gevonden. Vermoedelijk is hij doodge vroren. FINANCIEELE pERIGHTEN. Conver^eleenmE Rotterdam. J 10 millioen. De gemeenteraad' van Rotterdam heeft gistermiddag bjesloten tot het t-angaan van oen gejdHeening groof f 40 millioen tegèn een rente van 4% "ter conversie v,an de 5 eening 1919 groot per resto f 7.172.000. RECHTZAKEN. Rechtbank te 's-Gravenhage. Het geschil tusschen de Volharding en Specialisten. De specialisten in hét gelyk gesteld. De rechtbank heeft gisteren uit spraak gedaan inzake hel geschil tus schen de vroeger aan de Volharding verbonden specialisten als etsehers en de coöperatie De Volharding, als ge daagde. Hierbij ging het om de vraag, aan welke van beide partijen de in dit geding ter sprake gebrachte boeken en negatieve toebehoorden. De redithe^^overwoog, dat vast staat, dat d^^frhers in die boeken a a nt eek en i 1 igei^^lbb en gehouden of doen honden omtrent de kwalen van leden van genoemde coöperatie. Voorts werd overwogen, dat eisctiera blijkens den hun' bij de wet met voor- géschreven eed' verplicht zijn, die aan tekeningen geheim' te houden, aan hwelke verplichting zij alleen kunnen voldoen, wanneer zij eigenaren zijn s an die boeken. Volgeris het oordeel van de recht bank, doet aan dien eigendom' \geen afbreuk de omstandigheid, dat bil lij delijke afwezigheid va» een specialist (Fe boekeiv wel eens gedurende die afwezigheid aan een plaatsvervanger weiden afgestaan. Ten aanzien van die röntgenopnamen overwoog de rechtbank, dat deze ook waren aanteekeningen von medischen aard, welke dienen te worden geheim gehouden. Derhalve besliste dé rechtbank, dat de specialisten eigenaren zijn van de boeken negatieven door De Vol harding tegen bewijs van ontvangst aan eischers moeien# worden afgege ven, en dat eischers, wanneer die af gifte mocht wffrden geweigepd; binnen 14 dagen na de beteekenrng vah dit vonnis, zoo noodtig gebruik kunnen maken van den sterken arm-. De 'moord ia de Halve Maaiudeeg te Amsterdam. Naar wij vernemen is thans de in structie tegen M. Konaakorski, besehuL digd van den mbord' op een diamant- beweger in de Halve Maansteeg in Amsterdam, gesloten. De ™n\t i8 naar de openbare terechtzitting verwezen. Mr. F. Pauwels zal als raadsman van beklaagde optreden. Hy kon niet best met z*n vader opschieten. 'Eey 20-jarig los werkman uit Bodegra ven verscheen gisteren in de bcldaa«gden- bank voor de Utrechtsche Politierechter. Hy had zich wederrechtelijk tot een pak huis toegang verschaft en daar twee zak ken lompen en nog eenige ledige zakken medegenomen, met de'bedoeling deze te ver- koopen. Waarom hy dat had gedaan? Om aan geld te komen .Hy was by een' neef te Bodegraven in den kost geweest, werd werkeloos, kon z'n kostgefd niet meer be talen en van je familie moet je 't maar hebben de neef zette hem op straat. Hij bleef eenigen tyd zwerven en kwam einde lijk tot de diefstallen, daar hy niet wist hoe anders in «zyn levensonderhoud te voorzien. „U bent van het ouderlijk huis destyds weggeloopen, nietwaar? Waarom? vroeg de politierechter. „Ik kon niet best met m'n vader op schieten." „WaB er iets voorgevallen?" „Nee-ik kon niet best met m'n vader opschieten De Officier van Justitie eischte zes maan den gevangenisstraf, met aftrek van pre ventieve hechtenis. Mr. Paling, beklaagde's verdediger, wees op de moielyke omstandigheden, waarin be klaagde vóór het plegen van het feit ver keerde, zyn jeugd en zftn blanco strafregiis- ,ter daarbij in aanmerking nemende. Ook is thans een verzoening met zyn otodera tot stand gekomen, zoodat hjj by een voorwaar delijke veroordeeling weer onmiddellijk naar huis kan. ()e politierechter .onmiddellijk mondeling vonnis wijzende, verooedeelde den beklaagde tot vier maanden gevangenisstraf van den tyd in preventieve hechtenis doorgebracht. STADSNIEUWS. GOUDA, 16 Janauri. Voorkoming van tandbederf bij on^ze kinderen. In een gisteravond in den Rotterdam- schen Kring belegde bijeenkomst van de af- d eel ing Rotterdam der Vrouwengroep uit den* Vrijheidsbond, heeft dr. W. L. van An- del, tandarts alhier een lezing gehouden ovet: Hoe voorkomen wy tandbederf by oiMQ kinderen Aan een verslag van het door Dr. v. A. gesprokene, In de „N.R.Crt." ontleenen wy het volgende: De heer van Andel herinnerde eraan, dat Jan Ligthart eens gezegd heeft, dat de ar beid der school met onvruchtbaarheid ge slagen wordt, al® zy verzuimt, voor zooveel mogelyk te waken en te zorgen voor een goeden gezondheidstoestand der scholieren. Anders dan vroeger het geval was, worden er thans tal van., hygiënische maatregelen genomen. Sociaal-hygiënische maatregelen als de hier bedoelde zyn een noodzakelijk onderdeal van het onderwijs en ook voor het vraagstuk der mondhygiëne Reeft men de hulp der school ingeroepen. Maar al zyn er o» het gebied der tandheelkunde in de laat- .we 25 jaren bewonderenswaardige vorde ringen gemaakt, de 0171 vang van het tand bederf, dat wel te voorkomen, maar niet te genezen is, is niet afgenomen. Allereerst moet komen vast te staan, dat het onderwijs in de wondverzorging voor het welzijn der kinderen noodzakelijk en dat* het «buiten- de school niet bereikbaar is. Spr. zette het ontstaan en de ontwikkeling van 't gebit uiteen en wees op de voornaamste oorzaak van het tandbederf, de microscopi sche nauwe spleetjes die ontstaan in een niet goed versmolten kauwvlak. Vah het zesde jaar af zal de reiniging regelmatig moeten geschieden, opdat de voedsel resten het glazuur niet aantasten. Het kind, drft dit uit eigen beweging doet, moet nog ge boren worden. Zyn de aangeboren defecte groeven en spleten van dien aard dat reini ging niet helpt, dan zal er van het eerste oog<enblik af opvulling moeten plaats heb ben. Wie zullen en hoe zuilen wij dit onzen kin deren^ leeren? Spr. wy»t er op, dat de sfcryd tegen het tandbederf niet met den tanden borstel alleen gevoerd kan worden. Goed lplauwen doet voor de reiniging van het gébit hetzelfde als de borstel. Als regel wordt voor een melkgebit eerst hulp inge roepen als het reeds te laa^ is. Ook voor het blijvende gebit ge'ldt het paroolschoon maken en schoonhouden. •Hét Ls niet zoo. eenvoudig, het kind het regelmatige gebruik van den tandenborstel te leeren. Op het geregelde komt het aan. Voor het onderwijs in mond verzorging hebben wy speciale hulp noodig. In het bui ten land is men in de eerste. plaatB begon nen met'hulp van tandartserf, die de scho len rondgingen. De fout was, dat men trachtte slechte tandem en kiezen te her stellen, maar niet de goede te behouden. Een andere methode is, de kinderen eiken morgen, vóór het onderwijs begint, de tan den te laten borstelep. Maar daarmede wor den de defecte groeven niet bereikt. Men moet dus aandacht besteden aan de verzor ging én aan de defecte groeven. Daarmede zijn goede resultaten bereikt. 'Reiniging en controle zyn permanent noodig. Dit den kinderen te leeren, ligt op het ferrein van de school. In het Amerikaansche systeem is de na druk gelegd op het onderwijs en de contro le; noodgedwongen moet men tandheelkun dige hulp ifiroepen voor de kinderen, die op de school komen. Spr. deelde mede, op welke wyze het onderricht in Amerika is inge richt; men bereikt ermede, dat 'bijna alle kinderen goed voor "kun mond zorgen. In Duitschland heeft men de oplossing niet in de Amerikaansche richting gezocht. Daar wordt uitgegaan van het gave, gezon de gebit. Geen oefening in tanden borstelen, maar nauwkeurige controle om na te gaan of zich"1'defecte gröeven beginnen te verboo- nen. Te Essen wordt nog op ouderwetsche manier, door een soort abonnementssysteem het tandbederf bestreden. Het resultaat daarvan is zeer'slecht Het Amerikaansche systeem komt ons be grip van het schoolwezen het meeöt naby, maar spr. acht het voorloopig voor ons land toekomstmuziek Te Haarlem, waar het Duitsche systeem wordt toegepast, zijn de resultaten onverdeeld gunstig. Ook andere steden in ons land wijden hun aandacht aan dit onderwerp. A-He ouders zullen ten slotte onderwijs in tandverzonging voor hun kin deren moeten verlangen; dit ligt niet op de weg van d^ kliniek, maar op dien van de school. Na een gedachtenwisseling van verschil- lehde toehoorders met den spreker zeide Dr. v. Andel dat "aar zijn meening met school inspectie en raadgeving aan tie ouders op dit gebied niets te bereiken valt. Dagelijks zullen wij den kinderen in de school moeten bijbrengen, dat hun Mond niet I" orde bltfft, als zy daar niet voor zorgen. J Roei. en Zeilvereeniginfi „Gouda." Door de Roei- en Zeilvereeniging „Gou da" zal op Maandag 25 Januari des avonds 8 uur in de Sociëteit „de Réunie" als spre ker optreden de heer G. Voglezang de Jong, Ryksbakenmeester te Krimpen a. d. IJssel, met het onderwerp: „Wat moet een ama- teurzeiler weten van schip, tuigage en ma noeuvres." De spreker zal behandelen: Typen van vaartuigen en hare toerusting, Staand- en loopend want, Grootzeil, Stagfok, Byzeilen. Het reven en uitreven onder zeil, Zwaarden en Roer, Wettelijke bepalingen ter voorko ming van aanvaring, Wedstrijdzeilen. (Zie verder Eerste Blad.) DAMRUBR1EK. Onder redactie van de Damclub „Gouda", Secretarie Steynkade 27, lokaal der oiub Markt 49. De oplossing' zal worden vermeld op 25 Januari 1926. 9 Probleem No. 816. Zwart schijven op: 7, 18, 28, 36. Wit schijven op: 21, 83, 89, 46, 48. Probleem No. 316. Zwart schijven op: 1, 6/9, 12, 17, 18, 21, 27, 41. Wit schijven op: 23, 29, 80, 33, 36, 38, 40, 42/44, 47. Oplosmng van probleem No. 311. Wit speelt 42—87, 29—23, 36—60, 84—80, 41—36, 44 83, 60 10. Oplossing van probleem No. 812. Wit speelt Sb—30, 38—38, 40 7, 28—22, 32 26, 26 17. ADVERTENTIEN. Hiermede betuig ik mij» hartelij- ken dank voor de vele blijken van deelneming bij het overlijden van mjjn geliefde. Echtgenoote ondervon den. J. C. T. KAPTEIJN. Gouda, Piersonweg 1. 1U M Voor Uwe belangstelling en deelneming door on® ondervonden by hgt zoo treurig verlies van onze innig geliefde Dochter HELENA LAMERDINA KAPTEIJN - geb. ABENDS, betuigen wij hiermede onzen hartelyken dank. Fam. E. ABENDS, GOUDA, Januari 1926. tl9 u Regentes8eplantsoen 28. DROGIST - WIJDSTRAAT 31. weet zyne gezette tyderf, en een tor telduif en kraan en zwaluw nemen den tyd hunner aankomst waar. Het oudste wetenschappelijka bericht over den vogeltrek vinden wy by den Griekschen wijsgeer Ar ist o t e 1 e s, den grondleg ger» der zoölogiséRe wetenschap. Hy ver haalt in zijn geschriften echter ook van de winterslaap van Zwaluwen en andere vo gel®, eerf fabeltje, dat nog tot voor korten (f« in allerlei vogelkundige literatuur te vinden was. Plinius vertelt niets nieuws over den vogeltrek en eerst in de 18de eeuw verschijnt het eerste werkelyk goede werk over den vogeltrek en wel van niemand minder dan Keizer Prede- rik IL dat was getiteld „De arte, di cum avibus". Hierin wórdt een Reel goe de en juiste beschrijving van het trekyer- achysel gegeven, die getuigt van een scher pe opmerkingsgave en een onderzoekangs- lust, zooalg toen slechts zelden werd aan- i getroffen. Veel njinder belangrijk is het werk vim zyan tijdgenoot Albertus «Magnu-s, den wijsgeer, bekend als leer meester van Thomas van Aquino, die een werk schreef „De animelibus", dat echtpr niet veel meer was 'dan een weergave va» oudrf verhaaltjes en fabeltjes en .vafa wat, Aristotelea vertelde. Tal van auteurs hebben later over 6®" vogeltrek geschreven,1ljonder echter tot be langrijke resultaten te komen. Karl vqn Linné heeft zelfs pogingen gedatfei om experimenteel den vogeltrek te bestudee- ren> hij organiseerde daartoe in 1750 een net van waarnemer^ in Zweden. Een groot aantal geschriften over den trek, die later zyn verschenen, zijn de myeite van het Vermelden niet waard. Van belang zijn voor ons wel de werken van A von Midden- dorff („Die Isepiptesen Russ la ndis") en yon J. A. Pal mén (Ueber die Zugstrassen der Vögel','). Von Midde^dorff poogt in zijn wqrk het verloop van den vogel- tre^| in Rusland na te gaan. H(j verzamel de daartoe de aankomstdata van verschil lende trekvogels in onderscheidene plaatsen en bracht ze op kaart. Hy verbond vervol gels de plaatsen met gelijke aankomstdata door lynen, die hij isepiptesen Roemde. De richting loodrecht op de isepiptesen, die gielf ongeveer evenwijdig loopen, metde breedtegraden, is natuurlijk de ri<4frng van den trek. De isepiptesen zelf stellen natuur lijk het regelmatig voorwaarts gaan der trekvogels voor. Denkt men al deze rich tingen verlengd, dan blijken ze in de noord punt van^Siberië samen te komen, in het Taymar-eiland, waar dé magnetische pool ligt. 't Is niet te verwonderen, dat Von Middendorff tot de conclusie kwam, datf-ëe trek door de magnetische pool op de w in «6f andere wyze beïnvloed wordt. Hy meent, dat bij de vogels een magnetisch gevoel aanwezig ds, dat wellicht i" verband staat met de ^nagnetisch-galvandsche stroo men in hun lichaam. De vogel is, meent hy, door en door magneet. V In het laatste van de 19de eeuw kwam men tot een internationale organisatie va» de vojeltrekstudie en werd o.a_ ingesteld het Permanent Intern ation&al Ornithelogifrh - Comité, waar in ons land oa,.WSnouckaert van Schauburg *üi was, welk comité tot taak had de bestudering vah den trek in ternationaal te organi^eeren. Tal van ge gevens zijn het resultaat geweest van de werkzaamheden van het comité; ze liggen achter nog grootendeels onbewerkt in de vaktijdschriften verspréfid. Het' grootsche plan flvan het comité «heeft schipbreuk ge leden; echter bad 't ten gevolge, dat men in tal van landen zyn aandacht ging schen ken aan dit verschijnsel. In Hongarije is .het plan met %root enthousiasme opgevat door ,Otto Hermann, directeur v&n de M ongaarsche Ornithologi. «che Cêntrals», die tal van waarnemers wfet te bezieten voor deze studie. Een groot materiaal in Rét tijdliehrift „Acniila" gepubliceerd, getuigt van deze werkzaam heid. Na den dood»van Hermann is het werk met kracht «oortgezet en nog elk jaar vinden wy in „A q u i 1 a" uitvoerige stu dies over allerlei trek problemen. Hoogst belangrijk voor de experimenteel^ ^udaf1 van den vogeltrek was het idéé van den Deenschen gymnasiumleeraar Ha n s Mortense^ir om de vogels door ringen individueel téykenmerken. Reeds vooi; qdat dye metrin^n begon, waren door parti culieren allerlei proeven gedaan. Zoo bijv. Prof. B rugmans te Leiden dn 18( de Ooievaars, uitgebroed op rijn tuinhuisje, van een teeken aan den voet voorden om ze eventueel later te herkennen ©n had Ba ron van.de r H eyden Wilde Ganzen en Eenden door halsringen gekenmerkt, maar deze proeven geschiedden te onsystemo. tlsch om goede resultaten te kunnen ople veren. .Mortenaen ringde zyn vogels met één aluminium voetring, die voorzien werd van een opschrift en een doorloopend num mer. Tevens ^begon hij met de resultaten vin deze proeven regelmatig te publkee- ren. Dit indivigheel kenmerken van een groot aantal vogeN is natuurlijk van ge- 'wichtige beteekenis voor d^ studie van den trek. Juist de oudere methoden, die voorpl bestonden in het verzamelen van aan komst- en vertrekdata (<le z.g. avi-phaenologie) hadden dit groote gebrek, dat wy niet ï»rt zekerheid wisten of de vogels, die men op verschillende plaatsen en tijdstippen zag, dezelfde waren. De groote waarde van het ringen is hierin gelegen, dat we nietmet vermoedens, maar met positieve feiten kunpej^. werken, want elke ^pruggevangen geringde vogel is een bewijsstuk van onaantastbare waarde. Natuurlijk hangt het geheel af van de be kendheid, die aan deze proeven gegeven wordt -of ze resultaten zullen opleveren. In de pers worden daarom voortdurend be richten gejkaatst, waarin jnen verzocht wordt de geringde vogels, die men vtod^ of bemachtigt, met dien ring, of desnoods den ring alleen, met vermelding van datum en plaats der vondst, te zenden aan het <op 'den ring vermelde adres. In navolging van Mortensen is men in tal van landen begonnen met systema tisch en op grooten schaal vogel® te ringen. In Duitschland gebeurt dit byv. door de VogelwaAe Rossi tte» op de rische Nehnmg en de VNo g 1 w a r Hal go 1 and|Op dit laatste station, dat buitengemeerfpunstig gelegen is voor den vogeltrek zyn sinds eenige jaren bijzondere inrichtingen gemaakt, waarmee de trekvo gels gevangen worden. Ze worden dan ge ringd, verschillende maten worden geno men en ten slotte worden ze gewogen; uit een te zetten waarom dit geschiedt zou te veel ruimte innemen. In ons land i® In 1914 's-Rijiks Museum van Natuur lijke Historie te Leiden onder lei ding van Professor van O o r t begonnen n^et het ringen van vogels in ons land, eeife onderzoek waaraan ook de G. O. C. ,,Hirun- do" alhier sinds vele jaren meewerkt. On geveer 40.000 ringen zijn op het oogenblik gebruikt, terwyl er van de geringde vo gels ongeveer 600 zijn teruggevangen. De ringen worden in verschillende groqtten verstrekt, alnaar devogelsoorten waar voor ze gebruikt moetejrtwordep. Van de zijde van vogelbeschermers itfó. wel eens bezwaren aangevoerd tegen het ringen, van wege het letsel, dat de vogels zoudefl krijgen, maar daarvan is geen sprake en dit is begrypelyk wanneer men weet, dat de kleinste ringen ongeveer 0,06 Gr. wegen en de grootste slechts een paar gram. De vogelbeschermers maken zich belaoheRjk wanneer ze hiertegen ageeren. Behalve door het ringonderzoek wordt de vogeltrek in ons land bestudeerd door de Cf 1 u b van Trek waarnam© va, die in het najaar dagelijks trekwaarne mingen doet langs de Hollandse he kust, waar leen zeer aanzienlijke trek langs goot. Aanvankelijk was het centrale punt van Ipttruit de Club wefkte villa „Nova" te Noordwyk, van daar dat wy gewoon zijn te spreken vwi het Trekstation Noord- wijk. In de laatste jaren werden waarnemin gen gedaan op het kleine Wadden-eilandje Rottum, dat, volgens de verslagen door IG. A. Brouwer en Jan Verwey dn >t tijdschrift „Ardea" gepubliceerd, von rjel belang is voor de studie van den trek, yooral de studie von den trek der zangvo gels biedt er onverwachte gemakken en zou er statistisch verricht kunnen worden. Rottum neemt echter zienderoogen af en is wellicht over eenige jaren niet meer dan een barre zandplaat. Dan is er alle reden om te werken op den vuurtoren Srandaris te Terschelling, waar binnen korten tyd éen trekstation gesticht wordt, op Vlieland, aan den Hoek van Holland en de groote rivieren en tenslotte op onze verschillende lichtschepen, die beschouwd worden als de sleutels ojj de kostbaarst© laadjes der trek- wetenschap. Op enkele van die lichtsche pen, o.a dat voor den Nieuwen Waterway „Maas" zijn al trekwaatnemers gestatidfr neerd geweest, die van hun bevindingen in ,Afiea" verslag hebben uitgebracht. Natuurlijk is het vogel ringen niet alleen zaligmakend, d. w. z. voldoende om ons ton slotte een inzicht 'te geven in het weten van' het probleem. Daarnaast blijft noodfer het verzamelen van de aankomst- en vw- y trekd&ta erf het waarnemen van de trók- bewegingen in de natuur, waarvan vooral het laatste ons van veel belang, voorkomt. Eenige duizenden gerii^gde vogels in de jaren, dat* men zich met dit orJ heefi bezig gehouden terug gevangen over vele soorten is men althans te weten gekomen, hoe ze trekken en dit is toch noodzakelijk om ten slotte de hoofdvraag van het heeks verschijnsel te kunnen be antwoorden: waarom trekken de vogel je uw i vooral oorkomt. ris tijn jd nderzoe^T lagen tt» GOUDA, Jan. 1926. A. S.

Streekarchief Midden-Holland Kranten

Goudsche Courant | 1926 | | pagina 4