WEEKBLAD F. 102. ZONDAG 11 JTOL VOOR DE KRIMPENER-, ALBLASSER- EN LOPIK ER WAARD. Bij deze Courant behoort een Bijvoegsel. Mr. J. B. L. Wentholt. dhr. Mr. W. T. Oevers ©eynootr Êj.&W. N. vanNC te Schoonhoven, Bij vde verkiezing voor leden van de TWEEDE KAMER DER STATEN-GE- NERAAL, op Dinsdag 18 Juni e. L, worden aanbevölen Voor het Hoofd-kieadistrict GOUDA: Voor het Hoofd-kiesdistrict DORDRECHT: WAT GAAT GIJ DOEN BIJ DE STEMBUS f n. PRIJS DIR'ADVERTEIITIEN: Van 1 tot 5 regelst 0,50. Iedere regel meer- 0,10. Groote letters naar plaatsruimte. Intending franco. SCHO ONHO VEMSGHE COURANT. PRIJS DE2ER COURANT: Voor Schoonhoven per drie maanden ƒ0,60. Franco per post0,70. In one vorig artikel bespraken wij de ker kelijke partijen, de katholiekeen de protestant - sche, en rieden wij den kiezers ernstig aan, nooit aan een aanhanger van eene dier partijen hunne stem te geveD. Nog een kort woord daarover. Het doel dier kerkelijke partijen isde heer schappij van hun godsdienstig geloof. Wan neer voor de clericaïe katholieken hnn kerk, en voor de clericaïe protestanten hnn geloofsleer maar heerschen kandan zijn de verdere be langen der natie hun vrij onverschillig. Daarom willen zij de,volksschool, de open bare neutrale school, omver werpen. Sommigen uwer willen dat misschien ookomdat zij te goeder trouw meenen, dat die school den gods dienst vernietigt. Dwaalt niet, kiezers. Ons hart klopt voor den godsdienst niet minder warm dan het nwe, wij zijn met innig overtuigd, dat, wanneer eene natie gaat 'lijden aan gebrek aan godsdienst dat zij dan hard achteruitgaatdat zij dan gevaar loopt deugd en zieleadel te verliezen. Maar "wij zijn juist, omdat wij den godsdienst zoo hoog achten, er innig van overtuigd, dat de godsdienst zich vrij ontwikkelen moet in ieders geweten. Tusschen mij en mijn geweten heeft niemand het recht zijne hand in te ste ken. Juist omdat wij op de macht van den godsdienst vertrouwen, gelooven wij ook dat hij in zijne ontwikkeling volkomen moet worden vrijgelaten. Gij, godsdienstige kiezers, hebt toch geloof in uw geloof en tracht niet te dwingen en te knedenwat alleen in dé vrije en frissche lucht welig groeien kan. Vreest ook niet dat de godsdienst onder de neutrale staatsschool zal lijden. Meent gij dat een degelijk onderwijs, zooals dat op de openbare lagere school verkreg godsdienstig geloof oi dan vindt gij zelf uw Bovendien, zij de neutrale scholen meermalen in de gek En wanneer {jij, gi dox protestant en een kind ter school i bare lagere school, school op den gew of dertiende jaar, deren steeds eene opvi in uwen geest, en voortgaat, dan verzet zullen worden een eVi thodox protestant ofi zelf zijt. Misschien vei neer hij op zich Zêlveu in de wereld ontwikt van ligt dan niet wordt, in staat is het r te werpen? Zoo ja, loof al vrij zwak. dat voorzeggen, kennen t; Schrijver dezes is iheid geweest ze te zien. katholiekgij, ortho- modem protestant, ieder op eene degelijke open- e kinderen verlaten deze leeftijdhet twaalfde ieer gij dan aan die kin- ïng hebt gegeven, ieder leer gij daarmede later ik u dat uwe kinderen geloovig katholiek, or- lodern protestant, als gij idert uw kind later, wan- it staan en zich zeiven maar de oorzaak daar in de lagere school, die r verlietêU, "maar aan den invloed van andere omstandigheden, waar gij ze toch niet buiten kunt houden. Een goed onderwijs op de school, eene degelijke opvoeding in huis en dan vrije ontwikkeling. Z66 wor den kinderen tot menschen. En wat zoude het gevolg wezenwanneer die kerkelijke partijen in hun' strijd tegen de school overwonnen Gij meent misschien dat het Nederlandsche volk eene degelijke deugdzam enatie zoude worden? Neen, het gebrek aan flink en voldoend on derwijs zoude alleen de domme menigte vergroo- ten en een groot deel van oas volk zon loopen aan den leiband van pastoors, domino'sgrond bezitters, volksmenners of nog erger. Dat zoude het einde zijn en geen ander. Waakt dus, kiezers, dat de neutrale school niet worde aangerand. De toekomst der gan- sche natie haugt aan haren bloei. Ouder de partijen noemden wij ook de con servatie ve. Om hare hoofdgedachten verdient zij eigenlijk niet, dat wij bij haar stilstaan. Maar zij broeit altijd en tracht zoo nu en dan het gezag te bemachtigen; daarom moeten wij ook tegen haar waarschuwen. Zij heeft twee hoofdgebrekenzij is heersch- zuchtig en zij is angstvallig. Heerschzuchtig. Och, wanneer men het drij ven harer .hoofden in onze Kamer eens nanw- lettend nagaat, dan ziet men zoo dikwijls dat het dezen voornamelijk te doen is om de li berale regeering omver te werpen. Of zij in staat zouden zijn zeiven een ministerie te vormen, dat steun vond bij de volksvertegenwoordiging, dat vragen zij niet, wanneer de tegenpartij maar valt. Eenmaal, in 1666, zijn zij er door han digheid in geslaagd, en tot tweemalen toe heb ben zij de Kamer moeten ontbinden om aan het bewind te kunnen blijven. Eindelijk heb ben zij de worsteling moeten opgeven. De natie werd het moede. Thans willen zij weder dat dit Kabinet valt en zij hebben zelfsom dat doel te bereiken, zich trachten te verbinden met de kerkelijke partijentot hetgeen men zeer terecht heeft genoemd een monsterverbond. Die toeleg zal echter niet gelukkenwant de ernstigste mannen dier partijeno. a. de heer Groen van Prinsterer, waarschuwen hunne vrien den tegen een dergelijk verbond. De conserva tieven zouden de kerkdijken gebruiken gelijk de vos, die in den put zat, den bok gebruikte, - om er door naar boven te klimmen en, een maal boven gekomen, den ander in den put te laten zitten. De conservatieve partij is angstvallig. In den grond kunnen zij tegen liberale maatregelen uiet gekant zijn, maar altijd 'eggen zijnog niet morgen zullen wij zien. En is het dan morgen, dan heet het weer neen, morgen, en zoo gaat het door, even als bij de herberg, op welks nit- hangbord iederen dag te lezen stond van daag voor geld en morgen voor niet. Dit is angst valligheid, gebrek aan vertrouwen op de deug delijkheid der maatregeleu, waarvan men in den grond de noodzakelijkheid toch niet ontkennen kan. De conservatieven zijn daarom Öok eens genoemd door een katholiek blad «tamme li beralen", en zelden is hun een aardiger bijnaam gegevén. Wij komen ten slotte tot de groote liberale partij. Wij zeggen de groote, omdat zij wel verschillende schakeeringen heeft, maar in hare hoofdbeginselen één is. Sints 1848 werkt zij in ons land aan hare grootsclie taak. Veel heeft zij gedaanveel blijft haar nog te doen over. Zij heeft vertrouwen op de vrijheid, vertrouwen op het volk. Zij wil niet dat dé staat dwang uitoefeue. Haar beginsel is, dat de staat zorgen moet voor de verdediging des landsvoor de handhaving van orde en recht, en dat daardoor aan de ingezetenen de gelegenheid moet worden gegeven, om zich vrij te ontwikkelen. De liberale partij heeft daarom in 1848 ge wild, dat het volk zelf aandeel kreeg aan de leiding der zaken door de rechtstreekscbe ver kiezingen. De liberale partij heeft daarom gewild, dat aan het volk een flink ouderwijs werd gegeven, opdat het zich met kennis van zaken ontwik kelen kon, en toen zij inzag/ dat de tijd nog niet daar was, waarin de partiOuliere krachten voor een voldoend onderwijs konden zorgen, heeft zij het er toe gebracht, dat van' overheidswege voor het onderwijs werd gezorgd. Maar met dat openbaar onderwijs heeft zij geen dwang bedoeld. Zij heeft dat onderwijs zoo ingericht, dat ieder er van kan gebruik makeu, zonder dat hij, wat zijne godsdienstige denkbeelden aangaat, in eenige richting, welke ook, gedwongen wordt. De liberale partij heeft gewild dat de be ginselen van vrijheid ook zonden werken in ons bestaar der koloniën, en dat niet de Nederland sche schatkist steeds maar gevuld werd ten koste van de belangen van Java en de Javanen. De liberale partij heeft toestanden in het le ven geroepen, waaraan wij thans reeds zoo ge wend zijndat wij ons bijna niet meer kunnen voorstellen, dat die toestanden ér vroeger niet waren. Onze lezers mogen echter de tijden van véér 1848 eens vergelijken met thsns, en zij zullen zien wat het krachtig optraden dier partij heeft gewerkt. Maar de liberale partij heeft nog veel, zeer veel te doen. Zij moet ons rechtswezen in menig opzicht hervormen, zij moet een billijker belastingstelsel

Streekarchief Midden-Holland Kranten

Schoonhovensche Courant | 1871 | | pagina 1