r. 157. ZONDAG |0 JOL w. 98»/* 73 ff" S?: *7. 92»/. W/. "rlsW.18 Iieuwengike Zeenw- 19,00.19,70, ordi- ^en blauwe f9,30 A Vlaamsohe f 7,30 A is Winter zakmaat .00, Ovehnaassche rsohe en Vlaamsche itort f4,50 1 5,00, 0 4 4.60. WEEKBLAD VOOR DE KRIMPENER-. ALBLASSER- EN LOPIKERWAARD EN OMSTREKEN. BUITENLAND. OVERZICHT. De Neutrale School en het Godsdienstonderwijs. m. S. W. N. VA^N(X)TEN, Uitgever*. 18>/. 84 'tlfc'Óf'.'P - il,! die beide c als bestuur over de scholen ■•is was er op dit ij event uëele her in aan het verlangen pQ 91J«ni. 667/„ 8b’/a 88»/, S07, 80'/. 25 moeielijk missen. na schooltijd geven, dat kan jongelieden werken evenwel zoo- ihten toelatensoms wel eens bo- SClOUIOTUStll COURANT I »T W ó‘»mV 313 -Il - &t Ju ~"r 1 -1 - 76 74»/. 7«>/. 1017. 1547, «V. 88% Prijs der'AdvertentiënVan 1 tot 5 regels 0,50. Iedere regel meer 0,10. Groote letten naar plaatsruimte. Inzen ding franco, en uiterljjk tot Zaterdags-voorndddags ten lOnre. M'7» »’7i. «37. 85S 7. ^/t. 57'A. “J,7» 64 558 155 «/4 641/. l(P/4 ?f/i. 151 8b’/4 98 Nov. 5 -Aug. 5 Juli. 5 Oct. 5 1860. f 364. k 5 5 5 6 7 a 8 6 8 5 *<j 3 8 «4. 5 .6 5 5 100. 5 5 3 98 912 dat de leerlingen heel van de schooluren kunnen kelijk onderricht ook niet: de jr_ veel hun kracht». ven hun krachten; moest er dan van den reeds zoo beperkten vrijen tijd, dien zij over houden nog een gedeelte af, dan kunnen wi| ons getnakkelijk voorstellen, met hoe weinig luit zij gebruik zouden maken van een onderricbt, dat voor hen een genot moest zijn. Met frissche krachten, niet door hun dagtaak uitgeputmoe ten zij er aan deelnemen. een gedeelte J ook in den boezem der gemeenten gewerkt wor- Het ker- den, wil men daarin herziening verkrijgen. Noch de Wet op ’t Lager, noch die op ’t Middelbaar Onderwijs bevat de minste bepaling aangaande tijd of duur van het onderricht; deze zijn aan de gemeentebesturen overgelaten en worden ge regeld volgens plaatselijke behoeften. Het plan der predikanten kan toch niet zijnaan genoem de wetten nog een artikel toegevoegd te zien? Een algemeene verordening op de schooluren is ónmogelijk te gevenen zou voorzeker niet in den geest vallen. Daarom zou een «bond” geheel doelloos zijn, en elke aandrang bij de Hooge Regeering op niets uitloopen. Een tweede poging werd in den laatsten tijd beproefd door eenige leeraars bij verschillende Prostestantsche gemeenten te Botterdam. Ge noemde heeren wenschten voor hun leerlingen een middag vrij, van 12 tot 4 ure. De Zaterdag namiddag kwam daartoe, 'uit den aard der zaak, minder gelegenterwijl ook liefst de Woensdag namiddag buiten aanmerking werd gehouden, omdat dien dag dikwijls huwelijken kerkelijk worden ingezegend. Die eisch was zeker uiterst gematigden men had zich tot vervulling daarvan aangemeld déér, waar men wezen moet: bij het Gemeentebestuur. Het advies van Burgemeester en Wethouders luidde dan ook in zooverre gunstig, dat zij voor stelden den Woensdag-namiddag na 1 uur vrij te géven. De Raad oordeelde er echter anders over en verlangde de voorlichting van de verschillende commission van toezicht op het onderwijs. Het advies, door deze lichamen uitgebracht, herinnert ons aan de hidtorie van de Babylonische spraak verwarring. De curatoren van het gymnasium bestreden elke verandering in de bestaande regeling van de lesuren. De commissie van toezicht op het Middelbaar Onderwijs wilde den Woensdag namiddag van 1 tot 4 ure vrij laten. De commissie van voor Uitgebreid Lager Onderwijl oogenbhk tegen, maar zou, bij ziening der regeling, trachtei van adressanten te voldoen. Men ziet het, er is weinig kans op, dat voors hands de zaak in orde zal komen. En toch, ieder gevoelt het, dat samenwerking van school en kerk goede vruchten zou afwerpen. Hoe daartoe te geraken? Te Rotterdam wa ren het maar eenige van de daar vertegenwoor digde kerkgenootschappen, die zich vereenigden. Maar mdien, in de voornaamste gemeenten des lands vooreerst, en vervolgens ook in de klei nere, alle geestelijken overeenkwamen, hun on derwijs zooveel mogelijk op denzelfden tijd te gevenen dan met het bestuur in overleg tra den Zou dan geen regeling gevonden worden, die aller belangen samenvatte? In het belang van de nationale opvoeding zou dit zeer wenschelijk zijn. H-e. Het scheidsgerecht te Genève heeftna eenige geheimzinnige zittingen waarover tal van ge ruchten in omloop wareneindelijk eene ver klaring afgelegddie verrassend mag genoemd worden. Na ernstig onderzoek van al hetgeen Amerika had aaugevoerd tot ondersteuning van zijne indi recte eischen, beslisten de arbiters, dat er, volgens de beginselen van het volkenrechtgeen reden tot het vorderen van schadeloosstelling bestond, en de indirecte eischen dus moesten worden uitgesloten van de overwegingen der rechtbank. Amerika heeft daarop verklaarddat het had afgezien vau die eischen en deze buiten overweging kon den worden gelaten. Volgens de verzekering Sectie, 7 Sectie. 7 cons. 7 869. 7 3 I. 5 7 6 6 8 3 3 ÜElf. “ep, prijs 116,00 >3 a 60 et. per half kilo; vette varkens i 10,00; lammeren J. 00 per hectoliter, gevoerd Ho partijen; dito fl,08 J-1.1S ette varkens vaa M II i 28 at. par kalf mmeren f 10 i 18 Jigevoerd: Spaarden, al veren91 nuchtere «■•a, 1M varkens, et., 2de qual. 70 ct.; ia). 70 ot.schapen voor Londen 50 ct., qual. 64 et. ten 3de senwsche f 19,50 he en Overmaassche »e f 10*00 i 11,00, che t 7,80 i 8,90, ramasKh^én Noörd- 298 9100 k. rlakkeesche en Over- ito f4,20 5,90. f U» 5 3,80. fare f 6,00 A 6,6®. roerd 350 stuks vee. i (230 1310. mi.: Tzen (150 A 200, koeien f 140 A190, >n 112 i 16. f 6,00 A 6,50, ooten, SeUikSVeaT Deze Courant wordt geregeld iederen Zaterdag-middag verzonden. Prqs: voor Schoonhoven per .drie maanden ƒ0,70. Franco per post doer het geheete rijk 0,80. LL-.'1!Mr-gB Tusschen de Staats- en de Kerkelijke School is een vergelijk moeielijk, zoo niet onmogelijk. De debatten over de ronderwijs-quaestie, in de Tweede Kamer, met hoeveel vuur ook nu en dan gevoerd, leidden tot geen practisch resul taat zooals nog ten vorigen jare bij de begroo- tings-discussiën door den heer Moens werd aan getoond. Wij voorstanders van de Openbare Schoolwij kunnentegenover de verwoede aanvallen onzer tegenpartijniets beters doen dan te zorgen dat wij voet bij ’t stuk houden, en geen duimbreedte van het terrein kwijt raken. Haar tot ons gevoelen overhalenzal ons toch niet gelukken, evenmin als zij onze denk wijze aan het wankelen kan brengen. Naar onze vaste overtuiging is topleiding tot Christe lijke deugden” de ziel van ’t onderwijs, zooali het thans is ingerichten behoort het speciale, kerkelijk, dogmatiek onderricht aan de kerk op gedragen te blijven. Zoo is het arbeidsveld van beidenvan school en van kerknauwkeurig afgebakend. Bovenal dan echterde oogen geopend en de handen tot arbeiden gereed. Want het minste gebrek aan waakzaamheid, de geringste schijn van onverschilligheid wordt door onze tegen standers tot hun voordeel aangewend. En, 'waar de kerkdijken voor den dag komen met grie ven die eenigen grond van waarheid hebben daar moeten wij ons haasten die uit den weg te ruimen, om hun elk voorwendsel tot bestrij ding van de beginselen der Wet op het Lager Onderwijs te ontnemen. Er wordt wel eens geklaagddat de kerk in dat gedeelte van haar taak dat hierboven als haar eigen terrein werd opgegevensomtijds al te weinig ijver aan den dag legt. Het is alsof zij, nu zij al let niet meerheeft, niet veel achting overhoudt voor hetgeen haar is toege wezen. *Die luttele catechisatie-uurtjesdikwijls slechts één per week met nog heel wat vacantie- weken er tusschen, ze zijn zoo vaak onvoldoende, om de leerlingen te vormen tot denkende leden van hun kerkgenootschap. En 't is toch voor namelijk in die urendat het best kan gewerkt worden aan de ontwikkeling van het godsdien stig gevoelooi een der menschelijke zielsver mogens en waaraan terecht een hooge waarde wordt toegekend. Zonder die ontwikkeling is de opvoedig eenzijdig, en beantwoordt zij niet aan bet doel. Gelukkig er zijn geestelijken, en hun getal is niet gering, die toonen dat zij het gods dienstonderwijs als een der belangrijkste ouder- deelen van hun arbeid beschouwen. Er zijn er, diezonder de neutrale staatsschool te bestrij den met haar in overeenstemming wenschen te werken en van haar de gelegenheid vragen tot een ruimere behartiging van hun taak. Aan dat verlangen moet te gemoet gegaan worden. De billijkheid, het belang der jeugd vordert zulks. Nu is het aan de andere zijde ook waar dat diezelfde catechisatie uren menigmaal een kwelling Zijn voor het schoolonderwijs. Nu is deze, dan gene klasse onvoltallig, omdat de leerlingen een gedeelte van den schooltijd naar kerkekamer of pastorie moeten. Kinderen van verschillenden leeftijd hebben daarvoornatuur lijk verschillende uren noodig, en nog erger wordt de zaak indien de ouderszooals in bijna alle grootere gemeenten het geval is, tot onderscheiden gezindten behooren. Dan wordt de verwarring grooteu werkt zeer nadeelig op den geregelden gang van't onderwijs. Niet het minst van allen wordt die ongelegenheid gevoeld in Middelbare Scholen en Gymnasiëu daar zijn alle rles-uren” zoo nauwkeurig als met den passer afgemeten daar moeten zooveel «vakken” m een bepaalde tijdruimte de revue passeeren van den EngelBOhen minister zal het scheids gerecht, na overweging dier wrderzijdsche me- moriën, nu geregeld kunnen voortgaan met hare werkzaamheden en bestaat er gegronde, hoop dat deze zaakdie reeds zoo jangen tijd den politieken toestand gespannen hieldtot een goed einde «ebracht wordt. Een groot verschil van gevoelen tusschen het Hooger- en I«agerhuis, dreigt de wet op de geheime stemming, waaraan zooveel «nationale tijd” is ten koste gelegd, te doen schipbreuk lijden. Het Hoogerhuis toch, niets gesteld op die geheimzinnigheid in het stemuitbrengen waardoor aan alle knoeierij een einde werd ge maakt, heeft goedgevonden die wet naar zijnen zin om te werkenwaarmede de regeering echter geen genoegen neemt, en, liever dan hare be ginselen prijs te geven, verklaarde de wet te zullen intrekken. De beweging tegen de Jezuïeten-orde be paalt zich niet alleen tot Duitschland. Ook in Oostenrijk en Italië worden er maatregelen geuomen of zijn wenschen geuit om de werk zaamheden dier orde, waar zij voor den staat gevaarlijk worden, te beletten. Die berichten versterken voorzeker de geruchtenin de laatste dagen meermalen in omloop, van eene nauwere aaneensluiting dier drie statenwaaraan wellicht het voorgenomen bezoek van den Oostenrijkscheu Keizer aan het Duitsche bof mede niet geheel vreemd is. De verkiezingen voor het Hongaarsche par lement vallen grootendeels ten gunste der re geering uit. De oppositie, bestaande uitben, die van geen vergelijk met Oostenrijk willen weten, verliest overal terrein, terwijl die partijwelke eene vreed zame ontwikkeling der b*’staan de instellingen en der betrekkingen met Oostenrijk wenschtbijna op alle plaatsen de overwinning behaalt Na afloop van de tweede lezing der legerwet, is in Frankrijk de discussie over de verschil lende voorstellen nopens de nieuwe belastingen begonnenten einde het tekort op het budget van het loopende jaareen bedrag van 200 millioen francs uitmakendete dekkenen in de behoeften ook in het vervolg te voorzien. Ofschoon Thiers verklaarde er genoegen mede te zullen nemenindien de vergadering aan andere voorstellen dan die door de regeering voorgesteldde voorkeur meende te moeten geven, en dus het ontwerp van belasting op de grondstoffen desnoods loslietmeende hij zich bepaald te moeten verzetten tegen eene algemeene belasting op de inkomsten, welke belasting hij verwerpelyk acht met het oog op de waardigheid der Kamer, de rust des lauds en strijdig met de conservatieve politiek, die altijd de zijne blijft. De onderhandelingen met Duitaohlande welke, naar ons van verschillende zijden wordt verzekerdmet aanvankelijk goeden uitslag wor den gevoerd, zullen zeker niet afloopeu, alvorens Regeering en Kamer omtrent die gewichtige financiëele aangelegenheden tot overeenstemming zullen gekomen zijn. De Hertog de Montpensier heeft in een open brief aan de kiezers van Asturië, Catalonië en Andalusië de beweegredenen medegedeeld, die hem er van doen afzien plaats in de Cortes te nemen. Hij wil de beroering, waaraan Spaqje ten prooi is, niet vermeerderen. Mocht dat land langs wettigen weg of door opvolgende crisissen, nog weder eens in vrijheid over zijn lot kun nen beslissen, dan zou, zoo verklaart hij, de constitutioneel, traditioneele en erfelijke mo narchie, die in den jeugdigen Vorst Alfonso haren wettigen vertegenwoordiger vindt, aan Spanje weder orde en rust kunnen verschaffen, en niet verzuimen om partij te trekken van hetgeen er goeds mocht geboren zijn uit die herhaalde omwentelingen. De hertog zou dan, gedurende de mindeijarigheid van den vorst, als voogd optreden. Bij velen in den lande vinde zijne woorden bijval. tl 66«/w 3 4 3 3 3 8 3 3 3 i> 1816. 5 0 5 5 5 5 r looo. 5 f1000. 5 e leen. 4} 89’/4 9. 4 3 loo. Z Hoe nu een regeling te vinden, die u partijen voldoet, die zoowel aan de kerk aan de school recht doet wedervaren? Op een paar pogingendaartoe in den Jaat- sten tijd aangewend, willen wij de aandacht vestigen, ’t Geldt toch hier een zaak, die ieders belangstelling verdient. In de Prot. Kerkelijke Courant, in een van de eerste nummers van het loopende jaarkomt een stuk voordat de bedoelde strekking heeft. Vier predikanten te Amersfoortbehoorende tot verschillende Protestantsche gezindten, richten daar een oproeping aan hun ambtgenootenten einde gezamenlijk te arbeiden aan de verkrijging van meer tijd voor het godsdienstonderwijs. Zij wenschen, dat daartoe aan de leerlingen der lagere en middelbare scholen één vrijen dag per week gegeven worde. Een paar minder prettige uitdrukkingen daar gelaten, kenmerkt zich dat stuk door een heu- schen toon van overreding, die gunstig afsteekt bij de wijze, waarop niet zelden van kerkelijke zijde over de neutrale school wordt gesproken. De onderteekeimars beroepen zich hoofdzakelijk op de opvoedende macht van hel godsdienston derwijs jrzij doen uitkomen dat de tijd, daar voor gewoonlijk afgezonderd, met die hooge waarde niet in overeenstemming is, te meer, daar ook aan dat onderwijs, door den weten- schappelyken vooruitgang van onzen tijd, met recht meer omvattende eischen worden gesteld dan voorheen. Als dan de Amersfoortsche heeren vragen: «Wat geeft een enkel uur 'in de week waar, gelijk alles, ook godsdienstwetenschap zulk een hooge vlucht heeft genomen? Mag toch in onze dagen het stichtelijk element niet alleen op den voorgrond staan, welnu, dat meu ons gelegen heid geve niet minden het wetenschappelijke te beoefenen en te behartigen.” Ziet, als zij dat vragendan hebben zij voorzeker elks volle sympathie. Bij alle verschil van godsdienstige meeningeuvindt men in de aangehaalde vol zinnen een vereenigingspunt. Het zou een schoon schouwspel wezenindien predikanten zoowel als pastoors, van wat gezindte, van wat rich ting ookin dit opzicht de handen ineen sloe gen om aan dit billijk en edel verlangen vol daan te zien. Dan zou het bewijs geleverd zijn, dat kerkelijke verdraagzaamheidofschoon in théorie hier te lande nog ver te zoekenin de practijk wel over sommige niet al te hooge scheidsmuren weet heen te stappen. Bijna een half jaar is sedert die poging ver- loopen, en wij hooren er niets meer van. De oproeping van de belangstellende predikanten heeft geen weêrklank gevonden. Waaraan dit toe te schrijven Daaraan, dat de keuze der middelen, tot be reiking van het gewenschte doel aanbevolen, niet gelukkig te noemen was. Als zoodanig werd namelijk voorgesteldhet vormen van een coalitie voor godsdienstonderwijs, het stichten van een zoogenaamden iicatechiiatizdrtnd:'en vervolgenseen algemeen petitionnement aan de Hooge Regeering. Waarlijk, er zijn reeds zooveel «Bonden” in ons kleine landjedat hetzonder hooge nood zakelijkheid, niet raadzaam is dat getal met nog één te vermeerderen. En daar nu de regeling van de schooluren iets geheel plaateelijks is, moet

Schoonhovensche Courant | 1872 | | pagina 1