1872. r. 176. ZONDAG 1» NOVEMBER. WEEKBLAD VOOR DE KRIMPENER-, ALBLASSER- EN LOPIKERWAARD EN OMSTREKEN. “7.. 04/, 8’7» 88 ”7. 851/, BUITENLAND. OVERZICHT. Een Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen in Duitschland. 8»7. O* H—n. I. 1. 1091 115 «/4 StMMinEHSCII (SHUNT U-,- 9’7. ”7» 86*/, 75*/, «37. 109 66’/, «’7. 987. 47 »«7. 31 Ort. 80*/, 25’/, 40’/, 98’/, ’87. 245 60»/„ 60’/. 64’/, 647, 572 160 927. 91’/. Dm. Courant trordl geregeld iederen Zaterdag-middag NOHTWY verzonden. Prijs: voor Schoonhoven per driemaanden ƒ0,70. Franco por post door het geheele rijk 0,80. Uitgevers. gedeelte in kerkelijke scholen; het schooltoezicht en het onderwijs zelve zijn nog hoogst gebrek kig. Voeg daarbij dat een ontzettend groot aantal onderwijzersplaatsen openstaat, dat verreweg de meeste onderwijzers gebrek lijden, daar zij nog slechter bezoldigd worden dan bij onsdat de schoolgebouwen en onderwijzerswoningen op vele plaatsen verre beneden ’t middelmatige zijn, dan zult ge niet meer zoo verheven denken om trent de vruchten van het onderwijs. Eu zoo is het in Pruisen, ik las ’t nog onlangs in een zeer betrouwbaar tijdschrift in andere Duitsche staten is het nog erger. Nu sprak ik nog niet eens van den invloed der geestelijkheid op ’t volk, waarvan een ze kere partij bij de Protestanten en de Katho lieken, die speculeert op de domheid en stel selmatig alle ontwikkeling tegenhoudt om zelve des te beter te kunnen heerschen, sterk ver tegenwoordigd is in Duitschland. Daar is das een ruim arbeidsveld voor ware volksvrienden. Dit is in den laatsten tijd be grepen geworden. Nadat in Januari 1871 in een Leipzigsch weekblad een artikel verschenen was over den tegenwoordige!) toestand van ’t werk der volksbeschavingwaarin de vijandige houding van de overheden in Pruisen tegen de genoot schappen voor volksbeschaving die hier en daar bestondenduchtig aan de kaak werd gesteld, ontstond er spoedig een beweging ten voordeele der goede zaak. Eenige volksvrienden zonden een oproeping door ’t land tot het vormen van een algemeene maatschappij tot bevordering van volksbeschaving, die ten doel zou hebben 1°. vereenigingen te stichten op alle plaatsen waar d(ze nog niet bestonden2’. de reeds bestaande op te nemen in de algemeene maatschappij; 3°. de uitgave van een tijdschrift, dat uitslui tend de belangen der maatschappij behartigt; 4’. de uitzending van reizende leeraars en 5°. de verspreiding van goede volksboeken. Een schoon doel voorwaar I Natuurlijk werd deze oproeping van de zijde der clericalen en behoudsmannen met hevigen tegenstand begroet welke echter niet verhinderde dat zij door heel Duitschland een krachtigen weerklank vond. In Juni 1871 kwam de maatschappij tot stand, met Schulze-Dehtsch, den ijverjgeu volksvriend, aan T hoofd. Spoedig breidde de beweging zich uit, en thans heeft de maatschappij reeds in Noord- en Zuid-Duitschland op verschil'ende plaatsen afdeelingen. Terwijl het tijdschrift de gedachten over volksbeschaving openbaart en de oprichting van afdeelingen door zijn raadgevin gen steunthouden verschillende commission zich bezig met de bevordering der afzonderlijke tak ken, waarin de werking der maatschappij zich splitst. Zoo is er eeue commissie voor volks bibliotheken; eeue voor scholen van voortgezet of meer uitgebreid lager onderwijs; eene voor de reizende leeraars enz. In 1873 zal de maatschappij een volksalma nak uitgeven; reeds nu verspreidt zij goede volksboeken voor genngcn prijs of geheel gratis. Vooral heeft de maatschappij de stichting op *t oog van scholen voor meer uitgebreid onder wijs; zij heeft te recht ingezien dat de lagere school alleen te weinig geeft, vooral wanneer de leerling haar vroeg verlaat en het geleerde niet onderhoudt; zij verlangt dat er scholen zullen opgericht worden, waar hij verder zal ge vormd wordenen dat: vin alle gemeenten met verplicht schoolbezoek.” Daartoe zal zij de noodige stappen doen bij den Duit- schen rijksdag. De instelling van reizende leeraars verdient nog even onze opmerkzaamheid. Bekwame man nen worden uitgezonden om districten of pro vinciën rond te reizen en openbare volksvoor lezingen te houden over onderwerpen van allerlei aard, zoo op wetenschappelijk als zedekundig gebied. Deze instelling werkt reeds zeer gunstig, niettegenstaande de hevige tegenkanting van ze kere geestelijke heeren. H’/i. M'7» 1497, «9’7» 99’/! 22»74 221 93 Zooals te voorzien was bij de discussie over de rKreitswet” in het PruisisollO Heerenhuis is de regeeringsvoordracht, dank zij den onverzet- telijken tegenstand der Jonkerpartijdoor eene groote meerderheid verworpenen alzoo een conflict ontstaan met den Keizer-Koning, die zich persoonlijk vóór het ontwerp verklaarde. Hoe vreemd nu een zoodanig verschil van gevoelen ook moge schijnen, als men let op de samenstelling van het Heerenhuis, welks leden door den Koning benoemd wordenen dus zeer zeker, voor het groote meerendeel eenmaal geestverwanten van hun vorst waren, laat bet toch zich verklaren, 1°. door den aard van het wetsontwerp, waarbij aan de rechten en pri vilegiën dier grafelijke heeren een [geduchte stoot wordt toegebracht en 2°. door het feit dat, waar de Keizer en zijne regeering, hetzij uit vrije beweging, hetzij door omstandigheden gedron gen, langzamerhand eene meer vrijzinnige, constitutioneele politiek volgden en in toepassing brachten, de leden van het Heerenhuis, waar van velen als zoodanig voor hun leven benoemd zijn, de reactionaire begrippen bleven toegedaan, als meer overeenstemmende niet hunne positie en hunne belangen. De houding der regeering in deze zaak is reeds bepaald door de vroeger afgelegde verkla ringen door den Keizer en zijnefi Minister. In eene vereenigde zitting van bet huis der afge vaardigden en het Heerenhuis is de zitting ge sloten, en in eene nieuwe, die spoedig zal ge opend worden, zal een gewijzigd ontwerp, doch in hoofdzaak met het oorspronkelijke overeenstem mende, aan de orde gesteld worden. Om zich dit maal van de goedkeuring van het Heerenhuis te verzekeren, zal de Keizer van zijn grondwettig recht gebruik maken, door het benoemen van een aantal nieuwe leden, die zeker meer sym pathie zullen betoonen voor eene gewichtige her vorming van liet binnenlandse!) bestuur, als doer het genoemde wetsontwerp bedoeld wordt. Sinds het vraagstuk van herziening der bonds- constitutie in Zwitserland aan de orde kwam wordt elke verkiezing daardoor beheerscht. Bij de hernieuwing van den Nationalen raad of de Tweede Kamer der Eedgenootschappelijke Repu bliek, hebben de voorstanders eener herziening eene belangrijke overwinning behaald. In 9 kantons werden uitsluitend voorstanders, m 7 deels voor-, deels tegenstanders en slechts in 6 uitsluitend tegenstanders eener grondwetswijzi ging verkozen. Van meer beteekenis nog wordt deze uitslag, met het oog op de ciencale be weging dieeven als eldersook in Zwitser land, voorziening van staatswege vereischt. Ik ga u waarde lezer 1 met een verblijdend teeken des tijds bekend maken. Duitschland heeft eene Maatschappij tot Nut van ’t Alge meen opgericht! //Nu eerst?” zoo vraagt gij 1 wellicht, en gij denkt daarbij stellig: wdanzijn wij Hollanders toch ver vooruit op 't stuk van volksbeschaving.” En gij hebt gelijk. Oorlog voeren, landen annexeeren, door de macht van *4 geweld een eerste plaats innemen in Europa’s statenrij, kunnen wij niet. Maar een Maat schappij oprichten tot nut van ’t algemeen die het waarachtig volksbelang beoogtdht deden wij reeds in de vorige eeuw. En ofschoon er op T punt van volksbeschaving nog veel te doen overblijft, kan men niet zeggen dat wij daarin ten achteren zijn. Wilt gij wel gelooven, dat er in het groote machtige Duitschland tot heden toe betrekkelijk weinig gedaan is voor ware volksbeschaving? Wel bestonden er hier en daar plaatseluka ge zelschappen en vereenigingendie de volksbe langen behartigdendoch deze hebben niet veel uitgewerkt; eerst in den laatsten tijd is er eene krachtige vereeniging ontstaandie alle kinderen des lands wil bevrijden van 't juk der onkunde en vormen tot nuttige menschen in de maat schappij. Hoe groot Duitschland in vele op zichten ook zijn mogein ware volksontwikke ling is ’t nog klein. Trouwens waar macht voor recht geldt, daar moet eerst en meest stoffelijke kracht verkregen worden daar luistert de ze delijke ontwikkeling zoo nauw niet. Geld, doel treffende wapenen en manschappen die onder den duim staan, zijn daar de hoofdvereischten. Het is wel heel goed, ’t volkje dan maar dom te houdenals de mindere man zoo vooruitgaat en zoo geleerd wordt, heeft hij veel te veel in te brengen en volgt hij zoo gedwee niet meer I De adelijke, heeren en deze vormen nog een sterke macht in Duitschland kunnen dan hun onderhoorigen niet zoo commandeeren en er zooveel niet van trekken, ’t Spreekt van zelf, als de menschen beginnen in te zien dat zij eigenlijk allen kinderen van ééneii Vader zijn en gelijke rechten moeten hebben dat voor de wet en voor de rechtbank een officier, die een misdaad begaan heeftprecies zoo laag moet staan als een boosdoener iff burgermans- kleeren dat een graaf of baron (die zoo’n groot heer is, omdat zijn overoud grootvader graaf of baron was, en geld heeft, omdat hij ’t heeft geërfd) naar verstand en hart niets meer en dikwijls veel minder is dan een eenvoudig bur ger, die door vlijt en overleg zich een fatsoen- delijk bestaan heeft verworven als de men schen deze dingen beginnen in te ziendan verliezen de groote heereu hun macht en invloed over bet volk, Vreeselijke gedachte voor ’s lauds grooten I Zij zijn immers z/van ouds” de heeren’t Volk is er immers om hunnent wille 1 Hun //bestaande rechten en privilegiën” moeten gehandhaafd wordenen als die menigte zoo ontwikkeld wordtdat zij in kennis en beschaving hen boven ’t hoofd groeit!.... dat denkbeeld alleeni zou iemand de koorts op ’t Hjf jagen. Maar is het Duitsche volk nog zoo verstandig niet om dit alles in te zien Eu dan de scho len Is ’t land er niet meê bezaaidis het onderwijs niet verplicht, en werkt dat niet be- schaveml op 't volk? Mijn goede vriend, maak u daarvan geen over dreven voorstelling. Dat verreweg de meeste Duitschers kunnen lezen 'en schrijven is voor zeker een voorname zaak. Maar die Duitsche school en zijn meester zijn wat over *t paard getild! De voet, waarop het onderwijs is inge richt is hoe langer zoo meer gebleken onhoud baar te zijn. De opleiding viin den onderwijzer j> onvoldoende zij geschiedt voor ’t grootste t. 2e Sectie. 7 18Ö9. 7 j. .3 1869. 5 7 6 6 8 3 3 ECHTEN. lennep, schil, prijs f ISA kilogoeboter 70 A 73 et.» ilo; vette varkens 28 A 30 urdappelen f3,00 A 3,50, f4,50 A 6; peren f 6 A 7 iracht 52 stuks rundvee. Aangevoerd 8 partijen; icht en qual. Op 6 No- ismarkt gehouden worden. wei- dito f 1,30 A 1,40 biggen voor Engeland 26 5 dito f 10 A 16. tober. Aangevoerd: 1012 alveren10 nuchtere dito, [51 varkens, 232 biggen 1. 80 ct., 2de qual. 65 ck; !de qual. 80 ct.; schapen 69 ct., alles per kilo. 2de qual. f72 en 3de Zeeuwsche, Flakkeesche 50, mindere f11,00 A 19,00, dito f 14,00 A 15,00, Bia- che en Zeeuwsche, f7,20 laseche en Noord-Brabant- 6,50 A 6,90. f 225 A 230, per 9100 kilo. Zeeuwsche, Flakkeesche 0, mindere f 6,30 A 6,90, imergerst f 5,40 A 6,40. D, lange f 3,00 A 4,30. 7,50, Jarige f6,95 A 7,95. euwsche Jammen f 3,00 A sche Ronde Wolkammers 50, Pruisische f9,60 A 9,70. Ingeveer 200 stuks vee. koeien f 240 A 815, min kanen f150 A 210, pinken 75nuchtere dito f 18 A 24. ilo 63A 05 ct., die van 120 die van 70 A 80 kilo 47 A van 6 A 8 weken f 8 A 11 week meer. dboter f 1,90 A 1,94, 5 26 stuks. e. Puike jarige Zeeuwsche, f 13,50 A 14,20ordinaire ieuwedito f 12,20 A 12,70, sen blauwe f9,00A 10,00, A 19.00. bd Vlaamsche f 6,50 i 7,50, en Vlaamsche Winter tak* 1,00 A 7,40, Overmaaseebe seize Zeeuwsche on Vlaaa»- *,70, gestort f6,00 A 6,90, sche f 5,50 A 5,90, Over- .60 A 5,70. van Nooteafcebwajwps. Het nut van volksvoorlezingen blijkt ten on- zeit hoe langer zoo meer. Misschien zou 't niet kwaad zijn, als onze maatschappij tot N. v. *t A. ook eens zulke rondreizende sprekers uitzond, naar die plaatsen waar zij geen depar tementen heeft of waar deze geen volksvoorle zingen doen houden. Nevens hare uitstekende volkiilaadjes zouden deze mannen groot nut kunren stichten. Het is toch ontegenzeggelijk waar dat het gesproken woord veel meer indrik maakt dan het geschreven woord; en diar is nog op zoo vele plaatsen een groote behoefte aan licht, kennis en beschaving! Wit dunkt u waarde lezer heb ik n niet gewezen op een verblijdend teeken des tijds Voorzeker als daar in u een echt Hollandsch hart kopt,dat de waarheid, de vooruitgang en de beschaving der volksklasse liefheeft, dan stemt ge met mij inwanneer ik die Duitsche maatschappij toewensch dat ’t haar goed moge gaan zoo goedja beter nog dan onze maat schappij tot N. v. *t A.; maar laat ons oppassen dat onze naburen ons ook in deze zaak niet boven ’t hoofd groeien Prijs der Advertentiën Van 1 tot 5 regels 0,50. Iedere regel meer 0,10. Groote letters naar plaatsruimte. Inzen ding franco, en uiterlijk tot Zaterdags-voormiétósg* 10 ure. Naar aanleiding der Geneefsche bisschope- quaestie, heeft de staatsraad van dat knnton in eene proclamatie te kennen gegevendat zij voornemens is tot eene afdoende regeling der kerkelijke aangelegenheden over te gaan. Daarbij zou o. a. vau bet begiuse! worden uitgegaan dat de pastoors rechtstreeks door de parochiën zullen verkozen wordenzooals nu reeds in verschillende kantons het geval is, en niet ge lijktijdig eene hoogere kerkelijke waardigheid zullen mogeu bekleeden, terwijl de eed van ge hoorzaamheid aan de wetten en overheden zoo danig zou worden opgesteld, dat hij voor 't vervolg geen aanleiding kon geven tot misver stand of verkeerde uitlegging. De commissie uit het ItaliaanSOhe parlement, belast met de beoordeeling der mi litaire regeeringsvoorstellenheeft een over het algemeen voor de regeering gunstig rapport uit gebracht, en het laat zich aauzien dat ook de groote meerderheid der volksvertegenwoordiging zich voor de nieuwe legerorganisatie zal ver klaren. Naarmate de tijd nadert, dat de zittingen van de Nationale vergadering in Frankrijk eenen aanvang zullen nemen! komen de verschil lende partijen met hunne voorstellen en plannen voor den dag. Tegenover de gematigd repu- blikeinsche partij, die, bij monde vau den ge neraal Chanzy, zich vóór eene definitieve be vestiging van den republikeinschen regeerings- vorm verklaart, en een votum in dien geest van de Nationale vergadering verlangthebben de monarchale partijen zich verbonden, om nogmaals eene poging aan te wenden tot her stel der Monarchie, van welke zij, in na volging van het manifest van den Graaf van Chain bord, alleen rust en heil voor Frankrijk wachten. Voorzeker zal de quaestie van den de finitiever! regeeringsvorm in de aanstaande zitting wel aan de orde komeu, en zoo niet vóór goed, dan toch wel voorloopig geregeld worden. Intusschen gaat Frankrijk steeds voort met aan zijne verplichtingen te voldoenvóór het einde van het jaar zullen 3 milliards der oor logsschatting afbetaald en voor het vierde mil liard zal reeds eene aanzienlijke som in kas zijn. De toestand der landverhuizers uit den Elzas en Lotharingen in Algerië moet niet zeer gunstig zijn. De voor waar de, dat zij, die gou- vernements-gronden in eigendom zullen verkrij gen 5000 francs baar geld moeten bezitten vindt een groot bezwaar iu de armoede der emigrantendie reeds door den oorlog zooveel geleden hadden en voor het meerendeel niet tot de gegoeden behooren. Ook moet de ontvangst en verpleging bij aankomst veel te wenschen overlaten. Hunne vaderlandsliefde wordt aldus op eene zware proef gesteld. Het handelstractaat met Engeland is nu toch eindelijk ondecteekendeu de ouderliaude- lingen over de tractateu met België eu Italië zullen nu ook weer opgevat worden. De herkiezing van Grant, als president van de V ereenigde Staten vanN oord* Amerika is volkomen verzekerd. De repubiikeinsche partij heelt, bij de stemming voor kiezers, die op hunne beurt een president en vice-president zullen moe ten kiezen in verreweg de meeste staten eene volkomene overwinning behaald; slechts iii zeer enkele gelukte het den democraten (voorstanders der canditatuur van Greeley) hunne candidaten te doen zegevieren. Wat al te voorbarig meldde de Times, waaraan het bericht in het vorige nummer werd ontleend, dat de Laurium-quaestie was bijgelegd. el heeft Engeland zijne bemiddeling aan Griekenland aangeboden doch tut eeue regeling htt nog niet gekomen- In Rusland heeft de Minister van onderwijs ua de regeling van het middelbaar- en gymnv siaalook het lager onderwijs tot een onder jrerp van zijne zorg gemaakt, eu eeu wetsont werp tot regeling aan den Rijksraad ingedieud. Het onderwijs zal nu ook daar te lande CHTXN. PO 24 8 4 8 3 3 3 en 1816. 5 820 .5 5 6 162. 6 IA/ 1000. 5 I ƒ10004 5 I 2e leen. 4> 769. 4 .8 s. 100. —Nov. 5 r.—Aug. 5 .—Juli. 5 .—Oct 5 00, 1860. 1864. r 5 5 5 6 7 6 6 6 5 <1 8 3 kandeel. ..•.5 000. 5 4.4.5 4.4.5 .st. 100. 5 isk. .5 3

Streekarchief Midden-Holland Kranten

Schoonhovensche Courant | 1872 | | pagina 1