1872, N°. 177. ZONDA& 17 NOVEMBER. 1 WEEKBLAD VOOR DE KRIMPENER-, ALBLASSER- ÈN, LOPIKERWAARD EN OMSTREKEN. I »*7„ «7.. M 1 BUITENLAND. Gemoedsbezwaren. 8 Nor. SCIOII HOVENStBE NI11HT I860. 0 prijs f 18 i 70è7»«U ens 28 a 30 gelijk. Deze Courant wordt geregeld1 iederen Zaterdag-middag verzonden. Prjjs: voor Schoonhoven per driemaanden ƒ0,70. Franco per post door het geheel© rijk 0.80. Jert. ific. S. W. N. VAN NOOTEN, 4 üligevers. 2M'/. 60«/. 8071. 15» iS’A. ’7. 230 220'/. 92*/. 92 92‘/. P7. 182. 18*. 185. 116 7. 115 1087. 66'/, 677. 98 1*2 *67. «7. 577, 1*7. 517; 1«7. 90'/. 987» 087, 997. 957. Prijs der AdvertentiënVan 1 tot 5 regels ƒ0,50. Iedere regel meer OjlO. Groote letters naar plaatsruimte. Inzen ding franco, en uiterlyk tot Zaterdags-voormiddags ten 10 ure. 67/69. 159. Rs. 100. niet de mensch rich- v.3 onverbiddelijke en Willem van inquisitie en gewe- 64 86*/. 977, 737, 737. 86 93 977. 977, "VI, 7571. heette te gelooven len vloek des Hemels 177. JCHTXM. van ambten en bedieningen aan allen zonder onderscheid van godsdienstige gezindte, gemoeds bezwaar. Toen het godsdienstig heette het strafrecht te regelen naar enkele teksten uit een der boeken van Mozes bestond tegen de afschaffing der doodstraf gemoedsbezwaar. Toen het godsdienstig heette te geloovendat ’s pausen geestelijke macht zonder zijne wereld lijke souvereiniteit onbestaanbaar wasbestond er tegen de intrekking van het gezantschap bij het Vaticaan gemoedsbezwaar. Die conflicten zijn niet te vermijden, omdat de godsdienst zich aan allerlei denkbeelden en instellingen heeft vastgehechtwaar hij niets mede heeft te maken. Dat zal nog wel meer voorkomen maar dat zal op den duur vermin deren. Hoe zuiverder het godsdienstig geloof wonlthoe minder men bij maatschappelijke hervormingen op gemoedsbezwaren zal stuiten. Het is niet genoeg te zeggen mijne con sciëntie gebiedt dit of verbiedt dat. Het blijft de vraagmag uwe consciëntie dat doen Ook de consciënties moeten worden hervormdge zuiverd, geheiligd. Zij moeten zich los maken van al wat haar vreemd is. En wanneer dan eenmaal alle godsdienstig geloof in de hoofdzaak niets zal beoogen, dan de bevordering van waf goed is en rqchthet betoonen van liefde aan den naaste in den ver heven zin van dat woord dan zal ook van een stooten op gemoedsbezwaren geen sprake meer zijn. Het eenige gemoedsbezwaar, dat dan rijzeu zal, zal gericht zijn tegen het plegen van on recht tegen het ventn^p van kwaad. En dat gemoedsbezwaar steeds u eerbiedigenzal de eerste plicht blijven 1 va® ifderen staatsman. Wie dat eerbiedigt zal tp - z<^en zijn voor zijn land. OVERZICHT. Reeds eenigen tijd te voren aangekondigd door politieke vergaderingen en feestbanketten van de leden der verschillende partijenzijn Maandag jl. de zittingen van de Nationale Ver gadering in Frankrijk hervat. Onder de ingekomen stukken, waarvan de voorzitter me- dedeeling deed behoort ook het protest van Prins Napoleon tegen zijne verwijdering uit Frankrijkalsmede een van gelijke strek king, ingezonden door eenige inwoners van Ajaccio (op Corsika), waar de prins, als lid van den Departementalen raadzitting heeft. Nu de Parijsche rechtbank zich onbevoegd heeft verklaard, deze zaak, als zijnde eene regeerings- daadin behandeling te nemenzal dus de Nationale Vergadering over de rechtmatigheid of onrechtmatigheid dezer verwijderirg moeten beslissen. Nadat de vergadering zich verder geconstitueerd had, opende de president der republiek de zit ting met eene rede, .waarin hijna op den veel- beteekenenden uitslag der jongste Jeening gewezen te hebben, den'toestand des lands, als over’t algemeen, zeer gunstig schetste. Het tekört in de opbrengst der belastingen, ad 132 millioen francs waste verklaren, doordat die belastingen niet tijdig toegestaan en nog niet lang genoeg geheven waren, zoodat dit geene ongerustüeid behoefde te wekken. De geregelde afbetaling der oorlogskosten aan Duitschland was voldoende gewaarborgden naar buiten boezemde de toestand des lands meer en meer vertrouwen in. Dat vertrouwen te bevesti gen, de republiek te handhaven daartoe was het noodig dat de orde ongestoord bleef. Met eenen niet onduidelijke!! wenk aan de partij van Uam- betta om gematigd te zijn in hare eischen en aan de monarchalenom geene nieuwe revolutie te doen ontstaan, verklaarde hij zich voor de bevestiging der conservatieve republiekdiege worteld in en steunende op den wil der natie boven alle partij-regeering in staat was, Frank rijks bloei en invloed te verzekeren. Hij eindigde Een hevige strijd is plotseling-in ons vader land uilgebroken. Hij was te voorzien geweest. Wij weten bij ondervinding hoevelen onzer landgenooten zich op hunne gemoedsbezwaren beroepenwanneer net betreft de bestrijding van ziekten; hoevelen er nog zijn die bij de wreedste epidemieën hun heil uitsluitend zoeken in godsdienstige handelingen, bepaaldelijk in Algemeen uitgeschreven bededagen, terwijl zij met heiligen af keer zich verklaren tegen het gebruik der geneesmiddelen, tot wering der kwa len door de geneeskunde aao de hand gedaan. Wij weten hoe groot bij de zoodanigen vooral hun afkeer is tegen de vaccine als voorbehoed middel tegen de pokktn. Meermalen hebben gemeentebesturen voorgeschreven dat geene open bare, zelfs geene bijzondere school in hunne gemeente mocht worden bezocht door leerlingen die niet waren gevaccineerd en gerevaccineerd of van de natuurlijke pokken waren hersteld. De laatste uitgebreide pokken-epidemie beeft dat weder sterk doen uitkomen. Van hoevele zijden zijn er toen niet stemmen opgegaan te gen hetgeen men ongeoorloófden gewetensdwang noemde, hoe menig gemeentebestuur ook heeft niet juist wegens dat bezwaar zoodanige vek- ordehing niet uitgevaardigd. Toen nu het ontwerp eener rijkswet tot we ring der epidemische ziekten door de regeering was ingediend, sprak het van zelf, dat al die lijden aan gemoedsbezwaren tegen den zijdë- lingschen dwang tot vaccine, scherp toezagen of hun geliefkoosd «kruidje-roer-mij-niet” ook door de schendige hand van den Minister was aangeraakt. Doch o vreugdede Minister Qeert- sema had de gevreesde bepaling uit het ont werp van zijnen voorganger geschrapt. Het ge vaar was dus geweken. Zoo dachten zij. Maar ziet (wij schreven daarbver reeds met een enkel woord in ons artikel van 3 dezer) op eens daar staan in de Tweede Kamer drie leden op, om een amendement op het ontwerp voor te stellen en daarbij weder de bepaling in te lasschen dat op geene school onderwij zers of leerlingen zullen worden toegelatendie niet het bewijs overleggen van te zijn gevac cineerd en gerevaccineerd of aan de natuurlijke pokken te hebben geleden. Dat was een schrik. Men had dm tijd niet bij de Kamer te petitioneeren. Alles ging zoo spoedig. Men hoopte nog wel op de bestrij ding van vele Kamerleden, bepaald van de an tirevolutionairen, doch het bleek al ras dat 'j de invloed van dezen niet zeer machtig was, bepaald niet toen zij verklaarden voor hun per soon die gemoedsbezwaren niet te deelen. De hamer des voorzitters viel en het amendement bleek met 42 tegen 1,4 stemmen te zijn aan genomen. Wat nu te doen? Een door de Tweede Kamer aangenomen ont werp is nog geen wet. Er is nog een Eerste Kamer, die iiet ook aannemen, nog een Komng, die het bekrachtigen moet. Daarheen dus de aanval gericht om liet hei lige der heiligen te behouden. Zoo werd dan het teeken tot den strijd ge geven en van alle zijden stroomden adressen aan de Eerste Kamer en aan den Koning te gemoet, alle aandringende op verwerping en niet bekrachtiging der wet ter wille van die ééne bepaling, die niets anders was dan een nagalm, drie eeuwen na dato, van de sinds lang vergeten dagen der inquisitie! De aanval lokte verdediging en op eens zien wij ons verplaatst te midden van een penne- strijd, van een petitie-bestorming, gelijk wij ons die slechts herinneren uit de dagen der April- beweging, der behandeling van de wet op het lager onderwijs, en, ofschoon in mindere mate, van de beraadslaging over de wet tot afschaf fing der doodstraf. Misschien zal bij de Eerste Kamer de be slissing reeds gevallen zijnwanneer deze regelen net licht zien. Zeker echter zal dan de be krachtiging des Konings nog niet zijn gevolgd. Maar in ieder geval is de vraag, welke hou ding de Staat tegenover gemoedsbezwaren moet aannemenwel der bespreking waard. De quaestie kan zich meer voordoen, ja zij zal zich meer Voordoen. Men meene niet, dat wij ons hier tegenover de gemoedsbezwaren van anderen wjllen plaatsen, zonder genegen te zijn, om den ernst en de oprechtheid daarvan te waardeeren. Neen, wij kunnen nog wel een open oog hebben voor de gemoedelijkheid, welke b. v. hen bezielde, die het adres hebben, geteekend dat in Schoonhoven heeft gecirculeerd en in dit blad van den HM dezer werd medegedeeld. Wij willen gaarne ge looven dat die onderteekenaars, wanneer de pokken dreigenwenschen dat er alleen ver trouwd worde op «den Almachtigen God,die ge zondheid en krankheid zendt of terughoudt naar zijn vrijmacht,” dat zij hetvaccineeringsinstru- ment met geloofsovertuiging zullen afwijzen, dat, wanneer zij zelven of hunne kinderen door de pokken worden aangetast en, ofschoon her steld, voor altijd in het aangezicht geschonden zijnzij daarin roemen als in de teekenen van hun martelaarschap, als in het merk, aanwij- zende dat zij zijn dezulken, die smaadheid heb ben geleden voor hun geloof. Wij willen ook aannemen dat het dienzelfden onderteekenaars ernst is, wanneer zij den Koning bidden, ja rop de meest biddendste en smeekendste wij zen” hem bezweren «het volk dat door een bloedigen tachtigjArigen oorlog van gewetens dwang is verlost, weder tegen gewetensdwang te beschermen.” Wij willen niet ontkennendat uit het diepst huns harten de waarschuwing op komt, dat indien «de wet tot de verplichte vac cine” wordt aangenomen, deze reen noodlottige ramp over het vaderland brengen zal, omdat de Almachtige zich door geen menschpn onge straft laat miskennen.” Ook is het ons doel niet hier er op te wijzen hoe schromelijk inconsequent die menschen zijn, hoe zelfs de bladen hunner richting de gemoeds bezwaren tegen de aangevallen wetsbepaling met eens formuleeren, wanneer hun dat pertinent ge vraagd wordt, hoe dit verzwijgen van zoodanige formuleering misschien wel geschiedt uitvreeze, dat zijeens op het hellend vlak der redenee- ring staande, ongeloofelijk snel, vóór dat zij er om denken, naar beneden zullen zijn gegleden. Dat alles is reeds zoo honderdmaal gezegd en op dat punt laten zij zich toch niet overtuigen. Het is nu eenmaal zoo: men mag wel chi li ine gebruiken tegen de koorts, ook wel warme winterkleederen aandoen wanneer het koude jaar getijde verschijnt, maar men mag niet door vac- cmeenng zich trachten te vrijwaren tegen een aanval der pokken. Men mag wel een ontsta llen brand blusschen, maar niet ter voorko ming een bliksemafleider op zijn huis plaatsen of ter afwering van het nadeel zijn huis doen ver zekeren. Enfin. Daar begrijpen wij nu eenmaal niets van, zooals de Standdaard zegt. Goed, maar wat wij niet willen nalaten is met ernst af te keuren den Imogen toonja wij zouden bijna zeggen den tyrannieken, den volks- agiteerenden toon, in naam der gemoedsbezwaren aangeslagen tegen het wetsontwerp. Vooreerst is het onwaar, dat door de be doelde bepaling iemand tot vaccineering ge dwongen wordt. Er wordt alleen tegen ge waakt dat men niet, door met volle vatbaar heid voor pokken de scholen te bezoekenhet gevaar van die afgrijselijke ziekte vermeerdere voor anderen en daardoor nieuw voedsel geve aan de uitbreiding eener moorddadige epidemie. leiNov. 6 ebt.—Aug. 5 an.—-Juli. 5 Lpr.-—Oct. 5 50U, 1860. f O,’ 1864. r 5 5 5 6 .6 6 5 M - .8 8 aandeel. f 5 f1000. 5 5 mw. 5 pd. st. 100. 5 Jeiisk. 5 ink. 8 >°/o. s’ 4 .3 1. .V. 8 3 19. 3 98 en 1816. 5 1820. 5 .5 5 1862. 5 64 1000. 5 66 i f 1000. 5. 60 2e leen. 4} 881/, 4 8 2e Sectie. 7 J869. 7 >blig. 3 1889. 5 7 6 6 8 3 ■t3 IERICHTEN. r. Hennep, schil. I r 50 kilo; goeboter 5 f kilo; vette varkens 28 a 30 ivette koeien f 180 i 240 poters f 1,10 k 2,00; appelen 50 per hectoliter. 'I er markt ee en 2.partijen vruchtboomen. de heden gehouden groote 10 stapels, prima quahteit 4 50 a 1,60 en wei- dito f 1,20 ct., biggen voor Engeland 27 ugere duo f 12 4 22graskal- November. Aangevoerd1155 graskalveren, 2 nuchtere dito, 11, 250 varkens, 204 biggen o qual. 80 ct., 2de qual. 65 ct.*, )0, 2de qual. 80 ct.; schapen ct., alles per ktio. 752de qual. f 08 en 3de kilo. ischeZeeuwscheFlakkeesche a 13,75, mindere f 10,75ill,75, arige dito f 14,25 a 15,25, min- msdie en Zeeuwsche f7,40 i naassche en Noord-Brabantsche 6,70 7,00. sche f 230 4 235, per 2100 kilo, ische, Zeeuwsche, Flakkeeacbc 0 a 7,30, mindere f6,30 i 6,90, 3Zomergefst f 5,40 a 6,40. a 5,00. lange f3,00 a 4,30. 'e f6,70. i: Zeeuwsche Jammen f3,00 4 Geldersche ronde Wolkammen 10 a 3,30, Pruisische f 2,60 a 2,70. v. Aanvoer van vee 100 stuks, e van»f 45 tot 75 verkocht werden. 160 kilo, op levering, 64 ik 68 ct., 58 a 60 cten die van 80 a 90 10fok varkens van 6 h 8 weken r qual. f 1 per week duurder, 8, weiboter f 1,28 1,32. ,80 de 26 stuks. Tarwe. Puike jarige Zeeuwscb' tssche f 13,50 a 14,20ordinaire like nieuwe dito f 12,004 12,70, geringe en blauwe 19,00 A 9,80, I '14,00 i 12.00. vsche en Viaamsohe f 6.5047,50, 7,00. vsche en Vlaamsche Winter zak* tort f 7,10 h 7,40, Overmaaaseb» 1,70, jarige Zeeuwsche, V laamsciw 1 irzakmaat f 5,20 5,70, gestort1. Leeuwsche en Vlaamsche 1 5,50 en Flakkeesche f 6,20 h 5,7 k W.N. van NeeteaSchooiihovsa, Dat de vaccine geen absoluut vjfcrkomings- middel is, doet niet af. Daarentewn terecht heeft men zulks opgemerkt, indien het een absoluut -middel was, zoude men de ongevac cineerden gerust onder de gevacciiieerden kun nen todaten, omdat zij dan toch geen kwaad zouden kunnen uitrichten. Maar toch heeft de ervaring genoeg aangetoonddat eene ge regelde vaccineering en revaccineering de ziekte dikwijls voorkomthare kracht meest altijd breekt en dus de toomelooze uitbreiding der epidemie altijd stuit. Noemt zelfs niet Mr. Groen van Prinsterer de ontdekking van Jenner veene openbaring- der liefde Gods” Jamaar zelfs die indirecte dwang is volgens de mannen der petities gewetensdwang. Het geldtzooals de Standaard zegtslechts de vraag «in welke verhouding heeft zich de Staat te plaatsen tegenover de consciëntie En het antwoord vGod alleen niet u ter der consciëntieziedaar de tegenstelling tusschen Philips Oranje Alva en Marnix in t tensvrijheid Dat maakt ipdruk, niet waar? Daar worden zoo de liefste herinneringen der Hollanders op gehaald Dat zet aandat roept tof strijd I De inquisitie Och, dat maakt op ons geen anderen ipdruk dan dien groote woorden gewoonlijk maken. «God alleen’ niet de mensch, richter der con sciëntie.” Wat wil dat zeggen? Waar doet zich die stemme Gods tot berechting der conscientiën hooren In de cönscientie der geloovigen na tuurlijk. *Mapj ziet gij nifjt in dat gij op die wijze in een cirkel ronddraait en dat bij slot van rekenrug gij zelf, menschen als wij, de beoordeelaars uwer conscientiën zijt? En indien gij dan maar aan de uitspraken uwer consciëntie wilt toegeven, zonder u aan andere bedenkingen te storendan moogt gij ons in ieder geval niet verbieden hetzelfde te doen. En dan verklaren wij u, dat onze consciëntie boven alles eischt, te zorgen dat wij de gezondheid en het leven onzer medemenschen niet in gevaar brengen. Hebt uwen naaste lief, dat is de groote eisch, dien onze consciëntie stelt. Maar de Standdaard beklaagt zich er over dat op de vraag //in welke verhouding heeft zich de Staat te plaatsen tegenover de consciën tie”? de liberalen hem geen afdoend antwoord willen geven. Weet ge dan wat ons antwoord is Precies in dezelfde verhouding waarin al wat individueel is moet staan tegenover de belangen van het geheel. De «gemoedsbezwarenhebben in dezen niet het minste voorrecht boven al bet andere individueelepersoonlijke vrijheid, leven, eigendom, vrijheid van gedachtenuiting enz. Van deze alle moeten wij iu het belang van het geheel zeer dikwijls iets afstaan, soms, zoo als met het leven in den oorlog het geval is moeten wij het aan geheelen ondergang bloot stellen. Zonder dat is geene maatschappij mo gelijk. Welk voorrecht hebben de gemoedsbezwaren Iedere tijd ieder mensch heeft zijn eigenaardige gemoedsbezwaren en wij zouden de maatschappij welontbonden kunnen verklaren, indieij de enkele bewering: «ik heb een gemoedsbezwaar’ voldoende was om ons voor dat bezwaar eerbiedig uit den weg te doen gaan. Wij stuiten bij alle hervormingen ieder oogen- blik op gemoedsbezwaren om de eenvoudige reden dat velen aan hun godsdienstig geloof allerlei wereldbeschouwingen eu maatschappelijke beschouwingen hebben verbonden, die langza merhand wegvallen. Toeu het godsdienstig heette te g< louven dat de aarde stilstond, bestond er tegen de oprich ting van sterrekundige observatonën van staats wege, gemoedsbezwaar. Toen het godsdienstig dat de Israëlieten met d< waren beladenbestond tegen het openstellen tot 66 kilo.

Streekarchief Midden-Holland Kranten

Schoonhovensche Courant | 1872 | | pagina 1